ئۇيغۇر شېئىرىيىتىدىكى 100پارچە نادىر شېئىر

قەمبەرنىسا

	سۇنۇق قىلىچ ئابدۇرېھىم ئابدۇللا ئاستىمدا شاقىراپ دەريا ئاقىدۇ , ئېشىپ بارماقتىمەن بىر تىك داۋاندىن . ئالدىمدا بىر سۇنۇق قېلىچ ياتىدۇ , بىلمەيمەن يادىكار قايسى زاماندىن . قېلىچنىڭ يېرىمى تۇپراق ئاستىدا , يېرىمى ئالماستەك تۇرىدۇ چاقناپ . بو قەدىم جەڭلەرنىڭ يالدامىسىنى , ھاياجان ئىلكىدە ئالدىم ئاۋايلاپ . تىترىدى قوللىرىم تونىدى يۈرەك , ھىلال ئاي ئەگمىسىدەك ئەگرى قېلىچنى . زاتىمنىڭ يىگىتلىرى كەلدى گۈپىلدەپ, بىلمىدىم قايھالدا نەپەس ئېلىشنى . قېلىچنىڭ بىسىدە قوياش جىلۋىسى , بالقىيدۇ ئىپتىخار بالقىيدۇ زەر نۇر. جاراڭلاپ سونغاچقا جەڭدە ئارمانسىز , سۈزۈك سۇنىغىدا كۈلىدۇ غۇرۇر . تاۋلانغان بو قېلچ ئىگىلمەس بولۇپ , جەسۇرلار ۋەتىنىنىڭ ئوچاقلىرىدا . قەسەم سۈيى ئىچكەن چىقىپ ئوچاقتىن , ئاھۇ كۆز مەدەتكار بولاقلىرىدا . كەلتۈرگەن قېلىچنى بۇ تىك داۋانغا , ۋەتەننىڭ سۆيگۈسى جەڭلەرگە چىللاپ . سۇنغان چېغىدىمۇ رىشتى ئۈزۈلمەي , تەبەررۇك تۇپراقنى ئاپتۇ قۇچاقلاپ . ئويلىدۇم شۇنداقمۇ قېلىچلار بار ئىكەن , بىر قېتىم قېنىدىن چىقالمايدىغان . باسسا ياۋ ۋەتەنگە پاسكىنا ئاياغ, قىساس قەھرى بىلەن چاقنىمايدىغان . خىيالچان تىكىلدىم سۇنۇق قېلىچقا , ئەينەكتەك تىگىدىن كۆروندى جەڭگاھ . بو قېلىچ شىر سۈپەت بىر ئەر قولىدا , دۈشمەنگە ۋەيلۇندىن بەرمەكتە ئاگاھ . چىقىدۇ شىۋىرغان ئوق ئۈزسە ساداق , ئۇمۇد نىڭ زەربىدە قالقان قالتىرار. تەككەندە گەزلەرشكەن ھەربىر قېلىچقا , بۇ قېلىچ بىسىدىن چاقناپ يالتىرار. ئاھ... قانداق سۇندى ئۇ قېلىچ ؟, جەڭگاھنى لەرزىگە سالدى شۇ سادا . تاغلاردىن تاغلارغا ئۇرۇلدى ئەكسى , ھەر تاغدا بىر قېلىچ سۇنغاندەك گۇيا . قۇياشمۇ قارايدۇ سۇنغاندا قېلىچ , زەپەرنىڭ يۈزىىگە تارتىلدى نىقاب . باتۇر ئات ئۈستىدىن غۇلىدى باشسىز , كىشنىدى دۇلدۇلى زارلىق چىقىراپ. قېنى ئۇ باھادىر, قارىدىم كۆككە، قېنى ئۇ قىلىچقا مۇناسىپ ئەرلەر. قۇياشتىن, نۇرلاردىن ئىزلىدىم ئۇنى . ئۇنىڭدەك ئوغلانىنى يۇتمايدۇ يەرلەر. پەندىيات! قىياغا ئايلىنىپتۇ ئۇ , قىلىچنىڭ دەستىسى قاپتۇ ئىلكىد. تەنتەنە قىلىدۇ ئەرلىك جەسۇر, مەرمەردەك يالتىراپ تۇرغان قىپىدە. شەھىدنىڭ بوينىدىن تامچىغان قانلار، دەرياغا ياقۇتتەك چۈشەر تامچىلاپ. ئوخچىدى يۈزۈمگە دەريانىڭ سۈيى, بىلدىمكى ئۇ مېنى ئالدى قۇچاقلاپ

قەمبەرنىسا

	ئات جۇۋازدا، كالا مەپىدە مامۇت زايىت كىچىك ۋاقتىم، كەلدى چوڭ بىر باي، بىزنىڭ ئۆيگە ﻫېتتا پەتىگە . ھەيران قالدىم، ئورۇق كالىنى قېتىۋاپتۇ ئېسىل مەپىگە . سوراپ قالدى دادام : غەلىتىغۇ ئىشلىرى بىرئاز؟ سۆزلىدى باي : ھە، ئۇئۆيدە ھەيدەيدۇ جۇۋاز . سەۋەبى بەك ئاددى بۇئىشنىڭ، ئەمەس ئانچە ئويلاپ كىتەرلىك . ئىلىپ قاچسا توختاتماق قىيىن، شوخ، ئەقىللىق تۇلپار خەتەرلىك دىدى – دە، باي، سىرلىق ﻫىجايدى : «شۇڭا ئاتنى قاتتىم جۇۋازغا، ياۋاش كالا لايىق مەپىگە .» باي .ئۇزىدى، سۆزلىدى دادام: بۇ – شۇنداق جاﻫان . سۆڭەك بىرىپ قويغا نادانلار، ئىت ئالدىغا تاشلايدۇ سامان.

قەمبەرنىسا

	ئانا تىلىم - زەر تىلىم ئابدۇقادىر جالالىدىن ئۈمىد شامى ئۆچكەن جايلاردىن، ھەرقەدەمدە شەيتانتېپىلار. شەيتانلارنى پىر تۇتۇپ يۈرگەن، سۇنۇق چىراي نادان تېپىلار. ئارمانبولسا يوقسۇلمەن دىمە، ئارمانبولسا دەرمان تىپىلار. تىرىپتۇرغىن ئىتىزلىرىڭنى، دىنىڭبولسا خامان تىپىلار. خامان بولسائامبار تىپىلار، نىنىڭبولسا دۇكان تىپىلار. يوقاتمىساڭ يىگىتلىكىڭنى، ئويلەنگۇدەكجانان تىپىلار. ھىچقىسىيوق مىنسەڭمۇ ئشەك، مىنىپتۇرساڭ تۇلپار تىپىلار. توۋلىغۇدەكناخشاڭ بولسىلا. بەزمە مەشرەپ دۇتار تىپىلار. خىيالسۇرۇپ جىمساڭ مەيلى، ئويلانغانغازۇۋان تىپىلار. تىلىڭئامان بولسا بىر كۇنى، سۆزلىگۇدەكمەيدان تىپىلار.

قەمبەرنىسا

	ئېچىل پاختام ئالاھىدىن ئابدۇرېشىت    كۈمۈشتەك تاۋلىنىپ ئاپئاق ئېچىل رەت-رەت، ئېچىل پاختام، ساڭا يىل بويى سىڭدۈردۈم ئەجىر-مېھنەت، ئېچىل پاختام، ئېچىلدۇرماققا بار پەرمان يەنە مۆھلەت، ئېچىل پاختام، بۇ كۈننىڭ سېرىقى بىزگە ئېسىل پۇرسەت، ئېچىل، پاختام، بېشىمغا كەلمىسۇن مىڭبىر بالا-كۈلپەت، ئېچىل پاختام.    ئايازنىڭ كۈنلىرى يەر توڭ، ساپاننى سۆرۈدۈم تالماي، يەنە سۆرەمگىمۇ ماڭدىم ئېغىزغا بۇردا نان سالماي، باھارمۇ ئۆتتى قىرلاردا سوزۇپ پۇت-قولنى دەم ئالماي، تومۇز ئىسسىقتا قۇرت-قوڭغۇز تېرىپ بىردەم بىكار قالماي، مانا كۈز كۈنلىرى كەلدى تۈگەپ تاقەت، ئېچىل پاختام.    چېپىپ كەتمەننى يەر ئاچتىم، تېرىشقا ئىختىيارىم يوق، قېنى ئاش-نانغا يەر؟ ئوت-ياش، بېغىم يوق- لالىزارىم يوق، سېنى تېرىماي نېمە ھەددىم، مېنىڭ ئەركىم-قارارىم يوق، بىراق، ئاسماننى تېرىماققا تېنىمدە كۈچ-مادارىم يوق، ساڭا تەلمۈرمىكىم بەرھەق چېكىپ ھەسرەت، ئېچىل پاختام.    قولۇمدا پۇل، لېكىن قەرزگە بوغۇلدۇم يىل بېشىدا مەن، «ئامانەت-قەرىزدە ئەركىنلىك» دېگەن چەكنىڭ تېشىدا مەن، پۇلۇممۇ كەتتى يالۋۇرماق ئۈچۈن بانكىر قېشىدا مەن، سەۋەپ: قەرزنى ئېلىپ مەجبۇر ئۆلەمدىم قىر بېشىدا مەن؟ قەرزدارمەن، ئىشىك ئالدىمدا بار ئوچىرەت، ئېچىل پاختام.    ساناپ مايساڭنى بىر-بىرلەپ ھوسۇلدا ھۆددىگە ئالدىم، قويۇپ توختامغا مەجبۇر قول، ئېتىزغا باغلىنىپ قالدىم، قولۇمنى تۆت قىلالماي ئۆزگىلەرنى سەيسىگە سالدىم، ۋەزىپە، ھۆددە-توختام ۋە سۈرۈكتىن خويمۇ قىينالدىم، ساڭا تەگمەس بوران-يامغۇر، سوغۇق ئاپەت، ئېچىل پاختام.    قىرىڭدا دۈت سېىلىپ چىقتىم بېرەرمەن دەپ ھارارەتنى، ئېسىپ لامپۇچكا ياندۇردۇم، يىغارمەن دەپ ھاشارەتنى، ئېلىپ  پۇل ئاگرانۇم-تېخنىك بېرىپ تۇردى بىشارەتنى، مۇلازىملار كېلىپ تۇردى قىلىپ ھەقلىق تىجارەتنى، ئېتىزدا دۈم يېتىپ ئۆلمەي ئوقۇپ لەنەت، ئېچىل پاختام.    ئۇرۇقنى يىلمۇ-يىل تاللاپ پىلانلىق بىر تۇتاش ساتتى، تۈزۈپ يەڭ ئىچىدە توختام ئوغۇت، يوپۇققا پۇل قاتتى، بازاردىن ئالسا كىم ئەرزان، «قارا دەرۋازا» دا ياتتى، بېسىم، ھەيدەكچىلىك، زورلۇق يۈرەكنىڭ بېغىشىغا پاتتى، پىلانغا بىر تۇتاش بويسۇن قىلىپ ھەركەت، ئېچىل پاختام.    ئالارمىز دەپ سېنى ئۈستۈن باھادا ھەريىلى باشتا، زۇۋۇكلار ياڭرىغاي بەس-بەستە، ئۆي-ئۆيدە، ئېتىز قاشتا، زېمىن -يەرگە خوجايىن دەپ قىسار دېھقانى نان-ئاشتا، شۇڭا باغرىم يارا بولدى، يۈرەك زەرداپ، كۆزۈم ياشتا، باھادا ئەتە ئەرزانسەن، بۈگۈن قىممەت، ئېچىل پاختام.    تېرەرمەن دەپ قاچانلاردا سېنى رەت-رەتتە ئوڭ-سولدىن، كۆزۈمدە ئۇيقۇ يوق تۈندە، ئازارمەن كۈندۈزى يولدىن، سالار غەم باشقا ساپلىقتا- سۈپەتتە ئۆتمىكىڭ قولدىن، كۈزەتچى، جىڭچى، پىريۇمچى، ھېساپچى بەرمىگەن پۇلدىن، بېرىپ نەخ ئوڭدا ياتقانغا، ماڭا ھۆججەت، ئېچىل پاختام.    «كېلىڭلار پاختىكارلار» دەپ قىمارخانىنى ئېچىپ قويدى، «سىناڭ تەلەي» نى دەپ مەجبۇر تېڭىپ چەكنى چېچىپ قويدى، سېلىق، ئىئانە، ياردەم پۇل، جەرىمانە پىچىپ قويدى، تالايلار شۇ سەۋەپلىك يۇرتنىمۇ تاشلاپ قېچىپ قويدى، نېچۈن دېھقانغا يەتمەس نەپ، مېھىر-شەپقەت، ئېچىل پاختام؟    ئېچىلساڭ كېچىكىپ بىر كۈن، ماڭا ئاش نەدە، نان نەدە؟ قوساققا بولمىسا ئاش-نان، يەنە ئىشلەشكە جان نەدە؟ ئىچىشكە يوق، شوراشقا يوق، سېتىشقا ئەمدى قان نەدە؟ غوجاملار يوللىسا دوكلات، قۇرۇق يوللامدۇ سان نەدە؟ پىلان بىردەك، نىشان ئايدىڭ، ئېنىق مەخسەت، ئېچىل پاختام.    قەدەمدە بىر توساق باردۇر، ساڭا ئادىل بازار نەدە؟ بازارغا يۈزلىنىش يوقتۇر، قېنى پەرمان، قېنى ۋەدە؟ سۈرەر دەۋران تېخى كونا مۇقام شالغۇت، خۇنۈك پەدە، قالارمۇ يەنە دېھقاننىڭ ئۈمىدى-تەلىپى يەردە؟ بېيىشقا قايدا ئىمكان، قايدا كور ئامەت، ئېچىل پاختام.    ھوسۇلۇڭ كەملىسە تۆت سەر، ماڭا ئاخىر زامان بولغاي، جەرىمانىگە ئۆي- مۈلكۈم كېتىپ بۇ جان ئامان بولغاي، ئانا يۇرتتىن كېتەر بولسام ماڭا يوللار داۋان بولغاي، ئاتامنى كۆچۈرەر گۆردىن، ئانام ھەم بىماكان بولغاي، ھاياتىم ئۆتمىسۇن دەرتتە ئۆمۈرۋايەت، ئېچىل پاختام.    سۈرۈك توشسا ماڭا كۈندە خوتەن، يەكەنگە چاپماق بار، ئېلىپ ئۈستۈن باھادا نەق، نېسى ئەرزانغا ساتماق بار، بۇلامدىم، ئوغۇرلامدىممەن، سېنى ھەركويدا تاپماق بار، بۇنىڭغا كۆنمىسەم باشنى يارارغا ھەيۋە- توقماق بار، ئالارمۇ نەپ سېنىڭدىن ئەل ۋە يا دۆلەت، ئېچىل پاختام؟    مەھەللە باشلىقى ئويلار مۇكاپاتتىن ئېلىشنى نەپ، سېكىرتار كۆڭلىگە پۈكتى شەھەرگە بىر سالاي ئۆي دەپ، يېزا باشلىقىنىڭ پىكرى-خىيالى «سانتانا» دا زەپ، يەنە ھاكىم ۋە ۋالىينىڭ گېپىنى دېمىكىم بىئەپ، جانابى مۆھتىرەملەرگە قىلىپ خىزمەت، ئېچىل پاختام.    غوزا ئۈزمەك، غوزا تەشمەك بىلەن تۈندە ياتالماسمەن، ئۇچامغا غوزا پاختىدىن كىيىم غەملەپ ساپالماسمەن، سېلىپ ئاستىمغا يا كۆرپە، يېڭى يوتقان ياپالماسمەن، ئۆيۈمدە جىنچىراق ئۆچسە پىلىككە ماز تاپالماسمەن، ۋاپاغا بار جاپا، مېھنەتكەشكە يوق ھېممەت، ئېچىل پاختام    سېنىڭدىن نەپنى ئالغانلار ئېتىزدا يوق، تېرىشتا يوق، قۇرۇق چاقىرىق، قۇرۇق گەپتىن جېنى ياشرار(قېرىشتا يوق)، چېپىپ كەتمەننى تەر تۆكسەم، چۈشەر سۇغا-ھېرىشتا يوق، «جاپا ئالدىدا بىز تەييار» دېگەي ئەمما بېرىشتا يوق، پۈتۈلگەنكەن پىشانەمگە بۇ شۇم قىسمەت، ئېچىل پاختام.    تاقارمىز سەھنىدە مېدال خوشامەتتە دېرىكتۇرغا، سىياسەت، دەۋرنى كۆرمەس دىلى ئەما، كۆزى كورغا، گويا ھايۋان كەبىي ئىشلەپ پۇلى بار، مۇشتۇمى زورغا، باقارغۇ دەپ بەخت-ئامەت مېنىڭدەك  قىسمىتى شورغا، ياشاش مەڭگۈ ئۈمىد بىرلە ماڭا ئادەت، ئېچىل پاختام.    ئېچىل پاختام، ئېچىلغىن تېز، ئېتىزنىڭ قىر-تۈزىدە سەن، جەرىمانىگە كۆز تىككەن چاپارمەنلەر كۆزىدە سەن، مۇكاپاتتىن ھارام بېيىغان تىرىكتاپلار يۈزىدە سەن، ئېچىل پەشتاقتا، دوكلاتتا، غوجاملارنىڭ سۆزىدە سەن، بېقىپ لاپقا، قۇرۇق قاپقا تىلەي بەركەت، ئېچىل پاختام!!!

قەمبەرنىسا

	قەشقەرلىك ئايال ئادالەت ئابدىرﻫىم ئەنجان رەستىسدە ئولتۇرۇشلۇق ئايال ، ھەر رەڭ رەخىتكە ئالدانغان بىر تەن . ئەرلكنى پەش قىلار ئەرلەر ، روھىيەتكە قىلماس ھىچ بىر ئىرەن . كەلگۇسنى سورساڭ ئەلنىڭ ئانلارنىڭ ئىستەكلىرى دەر: "ئۆز بېشىڭغا پۇتۇلگەن تەغدىر ئاياللارنىڭ قەلبدە قەشقەر" *** *** *** ** ئەنە: بالقغان ئارماننى كىتدۇ يالماپ ، ئون يەردىن باغلاپ ياتقان سۇپۇرگە . چاچىرتار ئاق بىلەك تەشتەكتىن ماغزاپ ، توزۇيدۇ ماغزاپ بۇلۇپ ئىرادە يەرگە . ئەنە : گۇلقىسار ئۇ ئۆيگە دەسملى بىلەن ، قەدىمى تارقىتار مۇھەببەت ئىدى. . شھىت ئىستەكلىرى قىينايدۇ ھەر ئان. شىھىت روھلاردەك كىرىپ چۇشگە. بۇ چاغ قىپقىزل كۆڭلەكتەك لەپىلدەپ تۇرغان ئۇنىڭ يۇركى ئوتلۇق غايسى مانا.ئۇ سۇلغان ،بەرگى توزىغان. پەقەت ئۆزگىچە پۇرقى قالغان دىل كۆركى سۇنغان ، سۇنغان ئامتى . ئىسنى يالاپ تۇرار ئىسرائىليە مۇنقەرىز ئەل ،مۇنقەرىز دۆلەت- مىراس بىرەر ئۆز باللىرىغا- ئازاپ ،كۆز ياش .ھەسرەت ،نادامەت . مىراس بىرەر كۆڭۇلسىز ۋەتەن- ئىللەتلەرگە تويۇنغان روھ تەن دىلى كورلۇق تاڭدۇ رەت-رەت تاپالمايدۇ مەڭگۇ ئىشەنچنى تاپالمايدۇ مەڭگۇ ئەسلنى تېڭىرقاشقا چۆمگەن ئۇيغۇردەك . ئارمانلىرى قىرقلغان ئايال . مەزلۇملۇققا مەھكۇممۇ ئەبەد ؟ ئىشلەمچگە تەقلدى قىلنغان ، ئۇ ماشنا ،ماشنا پەقەت تۇرالغۇسى دائىملىق ئۇنىڭ ئۆمىرى بىلەن كۆترە ئېلىپ ئىھتىياجى ،ئىشنى ئەرنىڭ.. پاقىتار ھەممنى گۇلدەك ئادەم ،كيىم ،قاچنى بىردەك خېمىر بۇلۇپ چەيلنەر قەلبى ئەرنىڭ سوغۇق قاراشلىردا . غوڭۇلدايدۇ كونا بۇس تارتقۇ - بوپ ۋۇجۇدنى سىقىقۇچى چالغۇ ، پاراسەتنىڭ يالقۇنلۇق چوغى توزۇپ كىتەر شۇنداق ئىشلارغا . بۇۋاق ئاڭا بىر شانلىق ئەسەر نەدە ئۆزىگە ھاياتلىق ئىزى ؟ ئۇ تۇمارىس ئىدى ئەسلدە قەيەرلەردە سۇندى قىلچى ؟ قاچانلاردا كەتتى يوقلىپ ئۇ كۆتۇرگەن بايراق بەلگسى راھەت جەڭگاھ ،بىر گۇزل ئارمان غۇرۇرنى تاۋلاپ كۇنسىىرى . غۇرۇر ،ۋىجدان مۇقەدەس ئاڭا ھۆرلۇك ،ئەرك ئاڭا قارار گاھ ئاساۋ ھىسقا ئۇراتتى خەنجەر ساپ دىل، ئەقل بۇلۇپ چىن ئاگاھ ئەل ئارمنى ھەممدىن ئۇلۇغ ئەل ئاھنى يۇتقان ئۇ ئاۋال مىزان قلىپ باراۋارلكنى ""باراۋار !..."" دەپ بۇلاتتى ئۇ لال . ئۇ ئىزلگەن ئۇلۇغۋار مەنزىل تارىخ ئۇچۇن بوپ قالدى سۇئال ئۇ ئىزدىگەن ئادالەت قېنى ؟ رېئاللقتۇر مۇجمەل سان ئوقى . كىتاپتلا تەڭلىك بەلگىسى باش ئەگمگەن تۇمارىس بولۇش بۇ دەۋىرنىڭ ئارمنى ئەمەس . بۇ دەۋېرىنىڭ ئارمنى قېنى ؟ ئافرا سىياپ بولسىدى بۇۋاق ، ئاقىلناتتى ئۇنىڭ ئۇمىدى . ئەپسۇس ! ۋەيرانلقتا ئالتۇن تاغ بۇ دەم چىگرا سىرتدا ئانا ساي بۇ دەم چىقماس ئىدى دەل ئافسىراپ كومراجۋا بولسىدى بۇۋاق ، ئۆكۇنمەيتى ئۆمىردىن ئانا . ئەپسۇس كۇچادا كۆپ ئاخۇنۇم جىجىق چىقماس ئەمدى خىرستوس ،بۇددا قاراڭغۇدا قايمۇققان ،ئازغان . تېڭىرقاشتىن ،تالجىقغان ،ھارغان . ئەرۋاھلارنىڭ روھىدا جان بۇلۇپ چىقمقى تەس يىتۇك پەيلاسۇپ ، ئۇ تۇغسمۇ ئەقىل -پاراسەت تۇغالمايدۇ مۇكەممەل ئادەم تۇغار پەقەت كۆرنۇشى ئادەم ھارمايدىغان ماڭقۇرۇت دۇل دۇل كومپۇتېرغا سالغان ئۇچۇردەك كۇنۇپكىدا كۆكلەر بىر ئوغۇل قورۇلدۇ سەي پىج-پىج تارام -تارام تامغان شام كەبى ئۇ تاراملاپ تۇگشەر شۇنداق ئەقلى ،زېھنى ،چىرايى كۆركى. . پول سۇرتدۇ ئۇھسنىپ ئايال قىزلقنى ئويلنىپ رەت -رەت . ئۇھسنىشنىڭ تىگنى بىلمەس بەخىتلكلەر مۇنقەرىزلەردەك . كىچە -كۇندۇز مۇنقەرىز ئەللەر خوجايننىڭ كۆزىگە قاراپ تولدۇردۇ ئۆزىگە چۆنتەكنى خۇشامەتلىك ھىجيىش بىلەن ھەسرتنى كۇلكگە ئوراپ. . لغىرلىغان كۆزلەرىدىكى ياش گويا تۇندە بالقغان قۇياش تۇندە ھەرگىز بالقماس قۇياش ئۇمىد بىلەن يانغان ئۇ ئانا بالا ۋەجى بولدۇ قۇياش ! ئۇ گوياكى كەچ بولماس شەھەر ئىرۇسالىم ئەمەس بۇ قەشقەر ھەسرەت بىلەن ئىزگۇلۇك نۇرى تۇن كىچدە جىمىرلاپ تۇرغان مەڭگۇ پۇتمەس ئاخىرسىز سەپەر . مەدىكارنىڭ پۇلى قانچلىك ؟ ئاشپۇزۇلدا قالار نەچچە پۇل . بالا بېقىش ،كىرچلىك قىلىش ..... (روھ كۆتۇرمەس بۇنداق خىيالنى ) لىكىن ، ئىنكاسى يوق قۇرۇتتەك پېتراش خۇشال قىلار كىمنى ۋە كىمنى ؟ پاراسلايدۇ كۆيگەن ئوت ۋۇجۇد - قورۇلدۇ سەي پىج-پىج تارام -تارام تامغان شام كەبى ئۇ تاراملاپ تۇگشەر شۇنداق ئەقلى ،زېھنى ،چىرايى كۆركى . پول سۇرتدۇ ئۇھسنىپ ئايال قىزلقنى ئويلنىپ رەت -رەت . ئۇھسنىشنىڭ تىگنى بىلمەس بەخىتلكلەر مۇنقەرىزلەردەك . كىچە -كۇندۇز مۇنقەرىز ئەللەر خوجايننىڭ كۆزىگە قاراپ تولدۇردۇ ئۆزىگە چۆنتەكنى خۇشامەتلىك ھىجيىش بىلەن ھەسرتنى كۇلكگە ئوراپ . لغىرلىغان كۆزلەرىدىكى ياش گويا تۇندە بالقغان قۇياش تۇندە ھەرگىز بالقماس قۇياش ئۇمىد بىلەن يانغان ئۇ ئانا بالا ۋەجى بولدۇ قۇياش! ئۇ گوياكى كەچ بولماس شەھەر ئىرۇسالىم ئەمەس بۇ قەشقەر ھەسرەت بىلەن ئىزگۇلۇك نۇرى تۇن كىچدە جىمىرلاپ تۇرغان مەڭگۇ پۇتمەس ئاخىرسىز سەپەر . مەدىكارنىڭ پۇلى قانچلىك ؟ ئاشپۇزۇلدا قالار نەچچە پۇل . بالا بېقىش ،كىرچلىك قىلىش........ (روھ كۆتۇرمەس بۇنداق خىيالنى ) لىكىن ، ئىنكاسى يوق قۇرۇتتەك پېتراش خۇشال قىلار كىمنى ۋە كىمنى ؟ بىر چاغ ئۇ خوجايىن قىزلىق پەسلگە پاراسەت ،روھ ،غورۇر ،قىممەتكە . مەغرۇررانە ئېچلغان گۇلدەك ، ئۇ تونۇغان ئۇلۇغ تەڭىرنى خىيالغا كىرەتتى نۇردەك ئۇلۇغ روھنىڭ بۇيۇك پەرمانى ئۇ تونۇغان گۇلدەك ئۆزنى . يىگىرمە تۆت سائەت.......... ئاھ ،يىگىرمە تۆت سائەت! مىڭ تۆت يۇز مىنۇت . ئۇنىڭ ئىلكدە بىلەتتى ئۇ ۋاقىت قەدىرنى مىڭ تۆت يۇز مىنۇت ! مىت تۆت يۇز تىللا شاراقشىيتى كۇندە ئۇنىڭغا . ئۆز-ئۆزىگە تەڭداشىسز سۇلتان قىزل-گۇلدەك كۇلەتتى مەغرۇر . ئۆز خەلقگە ھالاۋەت سۇنغان ياپۇنيە سەزگەندەك غورۇر. ۋەتەن ئادەم غورۇرى .غورۇر- توغالايدۇ ئوتلۇق ئىستەكلەر تۇغالايدۇ ئالدانماس روھ،تەن . ئارمان ئۇچۇن باش ئەگمەس ۋىجدان ئىشەنچ بىلەن تونۇپ ئۆزنى يۇرىدىغۇ ئايال پادىشاھ ئەنگلىيە زىمنىلىردا ، چۇنكى غورۇر روھىغا سىڭگەن ئىئېزلمگەن ئانلار ئۇندا . ئانلارنىڭ روھى سۇنمسا دۆلەتلەرمۇ سۇنمايدۇ ھەتتا ئانلارنىڭ روھى سۇنمسا گۇلگە تولار ئالە، ئالەم تۆكۇلدۇ ئېغىزلاردىن گۇل مۇستەقللىق يامرايدۇ ھەتتا . بۇۋاقلارنىڭ گۇڭىرلشىدىن . ئانلارنىڭ روھى سۇنمسا ئانلارنىڭ روھىدۇر ئىلاھ مەئىشەتتۇر سىرلىق ،ئۇلۇغلۇق . كۆرۇپ باققىن :مالاي بىر ئانا تۇغالامدۇ ھەق ئادىل بىر شاھ ؟ تۇغالامدۇ يېڭىلمەس پالۋان ؟ تۇغالامدۇ ئۆتكۇر پەيلاسۇپ ؟ تۇغار بەلكىم يىغلاڭغۇ شائىر سۇلغان گۇلدەك ئۆڭگەن بۇ كەمدە . بېشى پۇكلەنگەن زەھەرلىك يىلان چاقالمايدۇ -دە يىرتقۇچ ھايۋان سورىماڭلار بولدى ئانلار روھنى كىملەر بۇغۇزلغان دەپ . بۇغۇزلىغان ئۇزۇن بىر تارىخ بۇغۇزلغان ئۇنى ئوغلانلار ، جارھەتلىك قەلبى بار قىزلار ، يوللىرىغا قان تولغان ئۇ روھ كۆيسۇن يۇرەك ،كۆيسۇن قەلىبلەر يېڭى تىرلگەن قېقنۇس كەبى ئۆز شاھلىقنى تاپسۇن ئانلار. مانا ئۇ ئالالماس ئون مىنۇت ئۆتنە ئۆز ھاياتنىڭ ئىسىل بېتىدىن دىلدىكى ئوتلۇق ئارمانلار زىكىر بۇلۇپ چاچراتسا ئۇچقۇن نېرراقتا تاشلاندۇق قەلەم نۇر -زىيانى يىغالماس ئۆزى نادامەت ،""ئۇھ !""..تۇغۇلار رەت-رەت ، ئانا بولۇش نەقەدەر ئۇلۇغ! ئاھ ! ئۇلۇغ دىمەك شۇنچلىك ئاسان كۆتۇرمەك تەس ئۇنىڭ ۋەزننى ئانا بۇلۇپ باقمغان ئىنسان كۆتۇرەلمەس ،چۇشەنمەس بۇنى . قەشقەرلىك ئايال- ئۇ دەملەنگەن بىر پىيالە چاي راھەتلنىپ سۇمۇرسەڭ بىر پەس ئالام سىنىڭ بولدۇ گويا تامشىپ تۇرۇپ ئالغاندا نەپەس . ئايال ئۇ ۋېلىسپىت سىنى ئۇچۇرۇپ تاش -داڭگالغا ئۆزى سوقۇلۇپ مەنزىلگە چاپار دۇل-دۇلدەك . ئۇ بىر ھاسا ،ئۇ بىر كۆز ئەينەك ئىشلەتسەڭمۇ ئۇنى بىر ئۆمۇر دىيەلمەيسەن پۇتۇم،يا كۆزۇم . ئۇ ئۆيلەردە تۇگمەس ئەتىر يىنىپ تۇرغان تارام -تارام شام خورتىدۇ ئۇنى شۇ ئۆڭكۇر ئۆي ئاتلنىپ تۇرغان بىر سۇئال ئۆي ئاتلنىپ تۇرغان بىر سۇئال..............

قەمبەرنىسا

	تۆمۈرچى دۇكىنىدا ئويلىغانلىرىم ئابدۇرېھىم ئابدۇللا رەستىدىن بىر سادا قۇچار پەلەكنى، تىترىتىپ قەلبىمنى، سېلىپ لەرزىگە. شۇنچىلىك ئاچچىق ئۇ، شۇنچىلىك ياڭراق، ئوخشايدۇ تۇتقۇننىڭ نالەشلىرىگە. بۇرۇلدۇم شۇ ئاۋاز چىققان تەرەپكە، كۆردۈمكى بىر ئىشنى، قالدىم تىكىلىپ. ئاۋازمۇ توختىدى، تۇرمامدۇ ئەنە، ئوچاقتا بىر تۆمۈر چوغدەك قىزىرىپ. ئوخشايتتى بىر سىرلىق دۇنياغا گويا ئەسۋاپقا لىق تولغان قاپقارا دۇككان. ئۇچقۇنلار چاچرىدى بۇلۇڭ- بۇلۇڭغا، غالىپ ۋە مەھكۇملار كۆتەردى چوقان بىر قىسقاچ تومۇرنى تۇتتى سەندەلگە، كۈچتۈڭگۈر بازانچى ئۇردى ئاياۋسىز. سەندەلمۇ بازغانغا بەرمەكتە مەدەت، يەنچىلدى ئازاپتا تۆمۈر ھاياسىز. بىلدىمكى، تۆمۈرنى ئوتتا يۇمشۇتۇپ، ئىتائەت ئىلىكىدە قىسقانمۇ تۆمۈر. قىسقاچقۇ تۆمۈركەن بازغانغا سادىق، دەھشىتى، سەندەل ھەم بازغانمۇ تۆمۈر. چۈشەندىم، ھاياتنىڭ شۇنداق سىرىنى، كارسىزكەن زەربىسى مەرتكە ئۆزگىنىڭ. ئۆتەركەن ئازاۋى سۆڭەك- سۆڭەككە، بولغاندا ئۇرغان قول ئەگەر ئۆزىنىڭ. ئىنساپقا چىللايسەن دوستلىرىمنى مەن بىز باركى، باغلارغا ئۈنمىسۇن ئازغان. ئۇرمايلى ئورۇنسىز بىر- بىرىمىزنى، بىرسىمىز سەندەل بوپ، بىرسىمىز باز تەنھا قېيىق مۇختار مەخسۇت ساھىلدا تۇرىدۇ تەنھا بىر قېيىق. داتلاشقان قۇزۇققا باغلاقلىق مەلىكەم ئۇ بۇندا تاشلىنىپ ياتقىلى نىكەم، ئاستىدا لاتقىلار بوغىدۇ دىمىق. يىراقتا زەڭگەررەڭ دېڭىز يۈزىدە يەلكەنلىك كېمىلەر سويلايدۇ ئەركىن. يىگانە شۇ قېيىق تەلمۈرەر غەمكىن، ئۆكۈنۈش ياشلىرى ئەگىپ كۆزىدە. دولقۇنلار كېلىدۇ ئيتىپ ئارىيە، يىتەكلەپ بارغىلى ئۇنى دېڭىزغا. نە ئامال چارە بۇ <<تۇتقۇن قىزغا>>، غىچىرلاپ بىر ئاچچىق قىلىدۇ نالە. كېمىلەر ئۇپۇققا كەتتى يىراقلاپ، ئۇ تۇرار شاۋقۇنسىز ساھىلنى ساقلاپ.

قەمبەرنىسا

	كىچەلمەيمەن سىنىڭدىن ۋەتەن راخمانجان ئاۋۇت ئۆتتى سەندە سەبى چاغلىرىم، گۈلگە تولدى سەندە باغلىرىم. ئىزىلسە دەرىت ئەلەمدىن باغرىم، كىچەلمەيمەن سىنىڭدىن ۋەتەن. مەيلى خۈۋلۈق كۆرمەي سىنىڭدە، بىھۈدە دەرىت تارتاي سىنىڭدە . ئەجەل شارابى ئىچەي سىنىڭدە، كىچەلمەيمەن سىنىڭدىن ۋەتەن. راھەت كۆرمەي قالاي جاپادا، مەيلى سەرسان بۈلاي تالادا. مەيلى دۈچار بولسام بالاغا، كىچەلمەيمەن سىنىڭدىن ۋەتەن. توختار سەندە ئاخىرقى نەپەس ، ئۆزگە يۈرتقا قىلمايمەن ھەۋەس. ئۆز ئىلىدىن كەچكەن ئەر ئەمەس ، كىچەلمەيمەن سنڭدىن ۋەتەن.

قەمبەرنىسا

	خائىن تاغلار ئەخمەتجان ئوسمان قېنى. . .               مېنىڭ. . .                                ئەكىس . . .                                                 سادايىم. . . ؟ _____ ئاخىرىنى ئىزدەۋاتامسىز، تۈگىدى... مۇشۇنچىلىكلا شېئىر بۇ _____

قەمبەرنىسا

	ۋەتەنسىزنىڭ ۋەتىنى   ئوسمان زاﻫىر   ھىچكىمگە تىنمىدىم بۇ كەلگۈلۈكنى، بىر قەبرە كولانغان بوسۇغامغىلا. چىن مودەن، مەرداننى ساقلىدى باغداش، ئىختىرا سۆيگۈ بۇ قۇمۇللۇق قىلغان. ئورۇلغان 66 جان، بۇغدايدەك، ئۆمەرنىڭ تىغىغا بەرگەن جاسارەت. ھەرياندىن سوقىدۇ ياچى، چېرىكنى   شېھىتنىڭ قېنىدىن كەتمەس ھارارەت. سۇغۇرۇپ ئالغاندا يۈرەك باغرىنى، مىت قىلىپ قويمىغان كۆزىنى راجى. سۆزلەيدۇ ئاقچۇق سېيىدا بىر ئەرۋاھ:-   « ياچىنى ساتقىنى خائىن سامانچى». رەڭ بەردى قەبرىگە، يېشىل گۈمبەزگە، پالۋاننىڭ ئارمىنى، يۇلغۇن گۈللىرى. زىنداندا چۈمۈلە بىلەن گەپلەشكەن، توختىنىڭ يولىدا قاۋان كۆپ ئىدى

قەمبەرنىسا

	ھېچكىم يوق (ئابدۇقادىر جالالىدىن) شاۋقۇنلارنىڭ تىلسىمىدا ئۆزۈمنى تىڭشىدىم، ئاۋازىمنى كەستى ئاپىلېسىن رەڭگى. ئۇنتۇلماقتىمەن ئاۋات كوچا چىرىغىدەك، كىرىۋالىمەن كەچكۈزنىڭ تىترەك قوينىغا. ھاۋا سوغۇق، ئاۋازغا ئايلانغان كۈنۈم، توڭلاپ كەتتىم سايىلەرنىڭ يامراشلىرىدىن. كالا گۆشى سۇيۇقئېشى تۇرار ھورلىنىپ قۇچاقلىدى بىر قۇيۇن ئەخلەت دۆۋىسىنى. شاكىلات ھەم شىرشىم كەمپۈت قەغەزلىرى نۇر بەھرىدە ئۈزەر ئىدى بېلىجانلاردەك. مېڭىپ يۈردۈم مىغ - مىغ ئادەم ئارىسىدا، ئەركىنلىكىم، سۆيگىنىم پەلەك سىىرتىدا قەلبىمدىكى كۈي قۇشلىرى تاشتىن يىراق، ئورماندىكى سۆگەت شېخىدا قەسەملەرگە ئوخشىغان ۋارقىراشلىرىم پىتنىلەرگە ئەگىشىپ كەتتى ۋاقىتقا. كىم ئۇ بۇلبۇللارنى مېتالدىن ياساپ ئېسىپ قويغان بوتكىلارنىڭ ئەينەكلىرىگە؟ كىم ئۇ پەرىشتىلەرنىڭ ھەيكەللىرىنى ئۇزۇن بامبۇك تايىقىدا كۆرسىتىپ تۇرۇپ بىر توپ ئالساڭ ئالتە كوي دېگەن؟ يەر ئاستى ئۆتۈشمىنىڭ پەشتىقىدا كىم ئۇ كۆزلىرىنى يۇمغىنىچە ئالدىراش ئادەملەرگە غىجەك چالغان ئاقارماقتا پۇل بىلەن ۋەھشىي داغلار كىتابىنى دۇربۇن قىلىپ بىر سەنئەتكار ساناپ باقتى بانكىنىڭ پەلەمپىيىنى ئاياللار كۆنمەيدۇ گۈزەللىكىنى شائىرلارنىڭ پۈكۈلۈپ كۆيلەشلىرىگە ئۇلار ئۇسسۇل ئوينار ھۆپىگەرلەرنىڭ پۇلنى كاناي قىلىپ پۈۋلەشلىرىگە ئەمما، شائىرلار بەك سۆيگۈگە مۇھتاج سۆيۈۋەرسە بولماس شېئىرنىلا شېئىر ئەمەس ئۇ تەكرارلانغىنى قەدىرلەيدۇ ھەتتا ئۆزىنى ئەمەس باشقىلارنى بېكەتتە كۈتۈشلىرىنى پۇلدارلار سورۇنغا بولىدۇ زىننەت سەنئەت ئۇ دەردلەردىن تۇغۇلغان ھىممەت ئەمما، دەردمەنلەرنىڭ تويى بىناۋا بولغاچقا ناخشىچى، سازەندە قىممەت ئەزەلدىن سەنئەتكارنىڭ سۈپسۈزۈك يېشى بولۇپ كەلدى زەردارنىڭ ئەيشىگە رىغبەت. قىزىم مەن تېخى يازالمىغان يۇمران بىر مىسرا بىر كۈنى ئۇ ئۆزىنى يازدى توساتتىن مىنىبۇس ئىككىمىزنى تاشلىۋەتتى مۇزلىغان ئاغزىغا قېرى كېچىنىڭ ئاستا چۈشۈۋاتقان قار ئۇچقۇنلىرى ياپقانىدى يۈزىنى خىرە كوچىنىڭ چىراغنىڭ ئاستىغا كەلگەندە، قىزىم ـ دادا، قار بەك چىرايلىق، - دېدى. ـ ھە، قار بەك چىرايلىق. ـ ئۇنى دەسسىمىسەك بوپتىكەن، داد؟ ــ دەسسىمىسەك قانداق ماڭىمىز؟ گەپ قىلالماي قالدىم بىر ھازا زەي بىر كېچىنى ئۆتكۈزدۈم مەن تاماكا شوراپ ئوقۇيمەن شېئىر ئۇخلاپ ياتقان قىزىمغا قاراپ ئۇنىڭ قولىدىكى لاي قونچىقى تىكىلەر گويا بىر نەرسە سوراپ. دېرىزەم ئالدىغا كەلگەندە كۈن ئېرىنىپ تۇرىمەن ئاستا ئورنۇمدىن ئىتتىكلا تارتىمەن تېنىمگە نىقاب بۇ بىر شەھەر خەرىتىدىن تەمرەتكىدەك كۆرۈنەر ماڭا دەرەخلەرنى قۇمۇرۇپ تاشلاپ سېمونت بىلەن ياسايمىز بۇ ھەيكەلنى نېمە ئۇ چۈشەنمەيمىز قۇشلار تىلىنى دوختۇرخانا ياتاقلاردا ئىڭرىغان ئاۋازلار سارغىيىپ كەتكەن «+» بەلگىسىنىڭ كۆلەڭگىسىدە چىقىم بولۇپ تۇرماقتا پانىي ھاياتتىن تېلېۋىزوردا قىلىشتى داۋراڭ گىرىم دۇكىنىنىڭ خوجايىنىنى ھېلىمۇ مەزمۇت غەربىي چوڭكۆۋرۈك سۇلار ئاقماس ئاستىدا ئەمدى ئۈستىدىن ئۆتەر تاش بىلەن گىرىم پۇراپ تۇرغانلار ئاستىدىن تاۋۇتلار ئۆتىدۇ پات - پات قۇتۇلۇشقا دو تىكىلگەن ھايات. چۆچۈپ تۇرساممۇ ھەشەمەتلىك ماشىنىلاردىن ئاسان ئەمەس ھەممىدىن كەچمەك ئىللىق بىر تەسەللىي تاپالمىساممۇ يۈرىمەن ئۆزۈمنى ئۆزۈمگە سۆزلەپ مانا بۇ گۈللەر ئۆرتەنگەن ئاخشام كىشىلەر ۋىتامىنغا بولدى ئىنتىزار كۈندۈزدىن ئۆزىنى قاچۇرۇپ بىرى مەيخانىغا كىرىپمۇ ئالالمىدى تىن قېلىنلاپ بارماقتا دىلدىكى غۇبار رەنجىمە شېئىر قىلىۋەتمە شائىرىڭنى ئۇنچىلىك نازۇك كىشىلەرگە نان كېرەكتۇر ھازىر كۈندۈزدە جان كۆرۈنسە گۈزەل ئاخشىمى ھەسرىتىنى پىچىرلار ئۈنسىز زامان كۈن ھەققىدە ئوقۇيدۇ داستان ئاخىر تەمتىرەپ قالغاندا نۇرسىز.