ئەي يىگىت ئاگاھ بولۇڭ-- ئاپەت كەلدى

ماھىتابان

	1981-يىلى ئامېرىكا كسەللىكنى كونتۇرۇل قىلىش مەركىزى تەن سالامەتلىكى ئىزچىل ياخشى بولۇپ كەلگەن ياش بەچچۋازلار ئىچىدىن بىر خىل غەلىتە كېسەللىكنى بايقىغان. بۇ خىل كېسەلگە گىرىپتار بولغۇچىلارنىڭ ئىممۇنىتېت كۈچى ئاجىز بولغاچقا، ھاياتىغا خەۋپ يەتكۈزىدىغان يۇقۇملىنىش ۋە ئۆسمە پەيدا بولغان. ھەرخىل داۋالاش ئۇسۇللىرى ئۇنىڭ كېلىنكىلىق كېسەللىك ئالامەتلىرىنى ھەل قىلالمىغان. بىمارلار تېزلا ئۆلۈپ كەتكەن. شۇنىڭدىن كېيىن زەھر چەككۈچىلەر ۋە قانىغاق كېسىلى بىمارلىرى ئارىسىدىمۇ بۇ خىل غەلىتە كېسەل كۆپلەپ بايقالغان. بۇ خىل كېسەللىكنىڭ يۇقۇشى تېز، ئۆلۈش نىسبىتى يۇقۇرى بولۇپ جەمىئيەتكە زور زەربە بولغان. كىشىلەر ئارىسىدا ۋەھىمە ۋە ئالاقىزادىلىك پەيدا قىلغان. نۇرغۇن دۆلەتلەر زور مىقداردا مەبلەغ ئاجرىتىپ، بۇ خىل كېسەللىكنىڭ سەۋەبىنى تېتقىق قىلغان، داۋالاش ئۇسۇللىرى ھەققىدە ئىزدەنگەن. 1982-يىلى تېببىي ساھەدىكىلەر تەتقىق قىلىش ئارقىلىق بۇ قورقۇنچلۇق كېسەللىكنىڭ تارقىلىۋاتقانلىقىنى دەلىللىگەن. دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى بۇ خىل كېسەلنى <<جېنسىي ئىممۇنىتېت كەم بولغان يىغىندا كېسەللىك ئالامىتى(سدرۇم)>> دەپ ئاتىدى.<<ئەيدىز>> مانا شۇ كېسەللىكنىڭ قىسقارتىلمىسى ئىدى. 1987-يىلى دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى ئەيدىز كېسىلىنىڭ تارقىلىش دىئاگراممىسىنى ئېلان قىلدى. بۇ دىئاگراممىدىن مەلۇم بولۇشچە، 23 دۆلەتتە ئەيدىز كېسىلى پەيدا بولغان. شۇ چاغدا دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ باش ئىش بىجىرگۈچىسى ھاۋدىن. مارى ئۆزىنى تۇتۋالالماي <<ئەزرائىل كەلدى، ئەزرائىل كەلدى!>> دەپ ئۈن سېلىپ يىغلاپ كەتكەن ئىكەن. شۇنىڭدىن باشلاپ بۇ كېسەل تېزلىكتە يامىراپ، ھەددى- ھېساپسىز ئادەملەرنىڭ بىمەھەل ئۆلۈپ كېتىشىگە سەۋەپ بولغان. غەربلىكلەر بۇ كېسەللىكنى <<ۋەھىمە كېسىلى>>، <<دەرىجىدىن تاشقىرى راك>>،<<يىگىرمىنچى ئەسىر ۋاباسى>> دېگەندەك ناملار بىلەن ئاتايدۇ. مانا شۇ قورقۇنچلۇق ئاپەت جاھاننىڭ بىر بۈرجىگىدە پۈتۈن دۇنيانىڭ نەزىرىدىن چەتتە قېلىپ، ئۆز تىرىكچىلىكى يولىدا تىرمىشىۋاتقان بىز ئۇيغۇرلارنى، ئېنىقراق ئېيتساق، ئۇيغۇر ياشلىرىنى ناھايتى ئاسانلا تېپىۋالدى ھەم ناھايتى تېزلىكتە كېڭىيىپ، پۈتۈن شىنجاڭنىڭ بۇلۇڭ - پۇشقاقلىرىغا قەدەر يېتىپ باردى. بۇ كېسەللىكنىڭ ئاساسلىق كېلىش مەنبەسى خېروئىن چېكىش ۋە بۇزۇقچىلىق دېگەندەك ئەڭ ناچار قىلىقلار ئىدى. ھەرقانداق بىر مىللەت ئۆزىنىڭ ياش - ئەۋلادلىرى ئارقىلىق پەخىرلىنىشكە ھەقلىق، ئەلۋەتتە. بىزنىڭمۇ ئەنە شۇنداق پەخىرلەنگۈدەك ئاجايىپ ئېسىل يىگىتلىرىمىز بار، ئۇلار ئەڭ قىيىن جاپالار ئالدىدىمۇ باش ئەگمەي، ئۆزىنىڭ قىممىتىنى، غۇرۇرىنى ساقلاپ، ئاتا- ئانا، ۋەتەن، مىللەت ئالدىدا يۈزى يورۇق بولغۇدەك ئەھمىيەتلىك ئىشلارنى قىلماقتا. شۇنداقتىمۇ ھازىر خېروئىن چېكىدىغان ياشلارنىڭ شىنجاڭ ئۇيغۇر  ئاپتونۇم رايۇنىدا مەملىكەت بويىچە ئالدىنقى ئورۇندا تۇرىدىغانلىقىنى ئويلىساق، ئادەمنىڭ ھەقىقەتەن كۆڭلى يېرىم بولىدۇ. ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ شىددەت بىلەن كۆپىيۋاتقانلىقىنى ئويلىساق كۆڭۈل يېرىم بولىدۇ. بىز ئەسلىدە ئەخلاقىي، ئەقلىي جەھەتتىكى بۇزۇقچىلىقلارنى ھەممە مىللەتلەرنىڭ ئالدى بولۇپ، ئاسانلا قۇبۇل قىلىدىغان مىللىت ئەمەس ئىدۇق. بىزنىڭ خېلىلا پۇختا ئاساسقا ئىگە ئەخلاق كاتېگورىيىمىز، ئىتقادىمىز بار ئىدىغۇ؟ ئەمدى نىمە بولۇپ ئۆز ئىچىمىزدىن يىگلەشكە باشلىغاندىمىز؟ يىگىتلىرى ئۆز مەجبۇريىتىنى ئۇنتۇغان، ئەل- ۋەتەن  ئالدىدىكى مەسئۇليىتىنى ئادا قىلالمىغان مىللەتنىڭ قىزلىرىمۇ ئۆزى بىلگەن سەنەمگە دەسسىگۈدەك بولۇپ قالىدۇ. بۇرۇنقى يىللاردا بىر مەھەللىگە يات ئەرلەر كەلسە، شۇ مەھەللىدىكى يىگىتلەر ئۇ ئەرنىڭ ئۆز مەھەللىسىدىكى قىزلارغا پوخۇرلۇق قىلىشىغا يول قويمايدىكەن. ئەگەر ئۆز مەھەللىسىدىكى قىزلار تاپتىن چىقىپ كەتكىلى قوپسا، ئۇنى ئەدەپلەپ قۇيالايدىكەندۇق. شۇڭا، ھەرقانداق مەھەللىدىكى قىزلار ئۆز مەھەللىسىدىكى يىگىتلەردىن ئەيمىنەتتىكەن. پەقەت ئاشكارا توي قىلىشقا پۈتۈشكەندىن كېيىن باشقا يىگىتلەر بىلەن بىرگە ماڭسا، پاراڭلاشسا بولىدىكەنتۇق. بىراق ھازىرقى دەۋردە بۇ گەپنىڭ كۈلكىلىك ئاڭلىدىغانلىقى ئېنىق. چۈنكى بۇ دېگەن يېڭى زامان، كۆز قاراشلار يېڭىلانغان دەۋر-دە! شۇڭا يىگىتلىرىمىزمۇ ئۆزى بىلگەن يولدا قىزلىرىمىزمۇ ئۆزى بىلگەن يولدا. ھازىر بىزنىڭ بىر قىسىم يىگىتلىرىمىز قىزلىرىمىزنى ئاسرىماقتا يوق، ھەتتا ئۇلارنى ئۆزلىرى ماڭغان ھالاكەت سەپىرىگە ھەمراھ قىلماقتا. شۇڭا، قىزلىرىمىزنىڭ ئىچىدىمۇ ئاق چېكىشلەر، ئەيدىز بىلەن يۇقۇملىنىشلار ئەۋج ئالدى. بۇنىڭغا قارىتا ئازابلانغان ياش مۇتەللىپ ماڭسۇر<< ئون سەككىزگە كىرگەن قىزلار ئاق چەكسە...>> نامىلىق شېئىرىدا مۇنداق يازىدۇ: بەلكى بولماس بۇندىن ئارتۇق پاجىئە، ئون سەككىزگە كىرگەن قىزلار ئاق چەكسە. مىسلىسىز بىز گۈزەل ناخشا توزۇيدۇ، ئون سەككىزگە كىرگەن قىزلار ئاق چەكسە... گۈزەل بىر باغ خازان بولار تۇماندا، باغۋەن قالار پۈتمەس ئاچچىق پىغاندا. ئەتىرگۈلدىن نىشان قالماس جاھاندا، ئون سەككىزگە كىرگەن قىزلار ئاق چەكسە... قىزلارنىڭ خارابلىشىشى يىگىتلەرنىڭ يۈزىنى تۆكىدىغان ئەھۋالدۇر. ئەخلاقسىزلىق خېروئىن چېكىش  ئەيدىزگە، ئەيدىز ئۆلۈمگە سۆرەپ بارىدۇ. ئاگاھ بولۇڭلاركى يىگىتلەر، ئەزرائىل ئاۋۋال سىلەرنى تاپمىسۇن، ھاقارەتنى، ئۆلۈمنى ئۆزۈڭلار چىللىماڭلار! مەنبە: ئەي يىگىت ئاگاھ بولۇڭ!

زەپەر

	داۋاسى يوق بۇ كېسەلگە گىرىپتار بولۇپ قېلىشتىن خۇدايىم ساقلىسۇن، دېققەت قىلماق لازىم! بۇ كىتاپتىكى مەزمۇنلار بىر-بىرىدىن ئېسىل زادى بىر ئوقۇپ قويۇشقا ئەرزىيدۇ!

gulbargi24

مەرۋەرى

	gulbargi24 بۇ يازمىنى 2010-يىلى 9-ئاينىڭ 2-كۈنى 10:39 دە يوللىغان مۇبارەك قەدىمىڭىزگە مەرھابا گۈلبەرگى ! يەتتە قىزلىرىم تورىدا دوستلار بىلەن قولنى قولغا تۇتۇپ ئۆزىمىزنىڭ بۇ ئىللىق ماكانىمىزنى تېخىمۇ گۈزەل قىلىپ قۇرۇپ چىقىشىمىز ئۈچۈن ياخشى پىكىر، ئېسىل تېما ۋە ئىنكاسلىرىڭىزنى ئايىماسلىقىڭىزنى بولسا تېما يوللىغۇچىنىڭ ئەمگىكىگە بولغان ھۆرمىتىمىزنى بىلدۈرۈش ئۈچۈن بىرەر ئېغىز بولسىمۇ خەت ئارقىلىق ئىنكاس يازغان بولساق دىمەكچى!

gulsima

	داۋاسى يوق بۇ كېسەلگە گىرىپتار بولۇپ قېلىشتىن خۇدايىم ساقلىسۇن، دېققەت قىلماق لازىم! بۇ كىتاپتىكى مەزمۇنلار بىر-بىرىدىن ئېسىل زادى بىر ئوقۇپ قويۇشقا ئەرزىيدۇ!