ئارۇز بەھىرلىرى ( ي.ئىبراھىم )

yasin0909

	غەزەللەر                       ياسىنجان ئىبراھىم     بەھرى رەمەل بىر ساڭا چۈشتى كۆڭۈل سەۋدايىمەن ئاشىق بولۇپ،       سايرىدىم ئىشقىڭدا ئوتقاشتەك گۈلۈم خەندان ئۇرۇپ، شاخ ساناپ قونماق ماڭا ياتتۇر سېنىڭدىن ئۆزگىگە، يالتىرار قەلبىم سۈزۈك سۆيگۈ نۇرىدىن نۇرلۇنۇپ. راھىتى شۇ بولدى كۆڭلۈمنىڭ خىيال قىلماق سېنى، تۈنلىرى چۈش ئاسمىنىمدا پارلىدىڭ ئايدەك تولۇپ. ئۇلغىيىپ ۋولقانغا ئايلاندى ئىشىق ئۇچقۇنلىرى، كۆزلىرىڭدىن كۆزلىرىم ئۆتكەي مۇھاببەت ئاختۇرۇپ. بىر قىيا باقساڭ ۋۇجۇدۇم ئېرىگەي شامدەك كۆيۈپ، بولىمەن ھەتتا كېكەچ تىلغا سېلىنغاندەك قۇلۇپ. سۆيگىنىڭ سېھرى كۈچى ئاققاي تومۇردا قان كەبى، سۆيگىسىز بەرھەق بېغىمدا توزىغاي گۈللەر قۇرۇپ. ياشلىقىم رۇخسارىنى سارغايتمىغىن ئەي دىلرابا، غۇنچە لەۋنى جام قىلىپ كەلگىن شارابىڭنى سۇنۇپ. **  **  ** ئاق كۆڭۈلنى ئولجا دەپ ئازدۇردى قاش ئاتتى بىرى، ناز قىلىپلا جىلمىيىپ دىل رىشتىنى چاتتى بىرى. چۈشتى ئوتقا قىل بولۇپ نەيرەڭنى بىلمەي ناتىۋان، سېھرىدىن ئالۋۇننى باغدەك كۆرسىتىپ ئاچتى بىرى. نەۋ باھاردەك قەلبىدە ئۇ سۆيگىنى قىلدى بەدەل، بىلمىدى شەيتاننى بەلكىم قوينىدا ياتتى بىرى. قالدۇرۇپ داغدا ئۇنى سويغان پىيازنى ئەسلىتىپ، توزۇتۇپ پۇلنى-بىساتنى مۇز بولۇپ قاتتى بىرى. چىن ئەقىدە ۋادەرىخ شەيتانغا پايخان بولدىغۇ، باغرىنى زەرداپقا لىقلاپ زىق بولۇپ پاتتى بىرى. ئەر ئەمەس زەر بولسىلا چاقنايدىغان كۆزلەر تولا، قېنى ئۇ شەرمى ھايالار ئار-نومۇس ساتتى بىرى. يۈزىنى داپشاق قىلىپ ھەم نازىنى قىلتاق قىلىپ، ئولجا ئىزدەپ ناتىۋاندىن ئاستىلا قاچتى بىرى. بەھرى ھەزەج ياشاش  چىن  ئىقتىدايىمدۇر ئۆزۈمنى ھەممىگە تەڭ دەپ، دىلىمغا ھەل بىلەن يازدىم «بۈيۈكلۈك بابىدا ئەڭ...» دەپ. ئۆزۈمگە ئوت ئۆزۈمنىڭ  سۆيگىسى گويا سەمەندەرمەن، ئەشۇ ئوت ئىلكىدە بەختىم ئىزىمدا قالمىدىم  مەڭدەپ. كۆيەي پەرۋانىدەك مەيلى ئۆزۈم سۆيگەن ئەشۇ ئوتتا، ئەقىدە باغلىدىم ئەلگە مېھىر ئاسمانىنى كەڭ دەپ. ئۆمۈر مەنزىللىرى سىرلىق ياشاي ئەل ئوغلىدەك مەغرۇر، داۋانلار يەلكىسىدە ھەر ئىزىمنى مىسلى بىر جەڭ دەپ. قىلىچ بوينۇمغا تەڭلەنگەن ئېغىر كۈن كەلسىمۇ باشقا، دىگەيمەن ئاقنى ئاق ۋىجدان ساتالمايمەن قارا رەڭ دەپ. قىزارماس كۆزلىرىم ئەسلا ھارام نەپ يالتىراپ تۇرسا، خىتابىم  شۇ بەخىت ماڭلايدىكى ھەر تامچە قەترەڭ دەپ. ئۆزىنى ئۆزى سۆيمەكنى ئۆگەتسەم بىر ئۆمۈر ئۇپراپ، يۈرەكنى كۆرسىتەر كىملەر «مانا ئابىدە قەبرەڭ» دەپ.   **  **  ** غەزەلنى لەيلى دەپ يازدىم ئۆزۈم مەجنۇنغا ئوخشايمەن، شىكاردا ئوۋچىمەن گويا ھامان كۆڭلىنى ئوۋلايمەن. يۈرەكمۇ ئىلكىگە ئۆتتى ئوتىغا قاقلىنار ھەردەم، كۆزۈممۇ سېھرىگە كۆندى قاراپ ھۆسنىگە تويمايمەن. ئۇنى بىر كۆرمىگەن ھەتتا چۈشۈممۇ شۇنچە لەززەتسىز، كېچە جويلۈشلىرىم ئاندىن ۋىسال پەيتىنى ئويلايمەن. ئۆزىگە باغلىدى يىپسىز يىراقلاشقا ئىلاجىم يوق، تۆكۈپ گاھ دەرتنى يۇلتۇزغا ئىشىك ئالدىنى بويلايمەن. بولۇپ لال ئۇشبۇ ھالىمدىن بۇلۇتقا مۆكىدۇ ئايمۇ، يەنە بىر تاڭغىچە بىدار بولۇپ ناخشامنى توۋلايمەن. بېشىغا كەلمىدى كىمنىڭ ئىشىق سەۋداسى ئەي مەجنۇن، بېغىمدا لەيلىمۇ كۈلگەي كۆڭۈلنى داغدا قويمايمەن بەھرى رەجەز    ئېيت  مۇھاببەت  تەبىرىڭنى  چىراقمۇسەن  كۈلبەمدىكى، كۆزۈمدە نۇر  دىلىمدا چوغ  بەخىتمۇسەن كۈلكەمدىكى. شاخ-شاخلاردا قۇشلارمۇ جۇپ ئۇگا ياسار چۇرۇقلۇشۇپ، گاھ سارغايغان ياپراق بولۇپ كۈلدۈڭ باھار پەسلىمدىكى. گاھ سايراتساڭ بۇلبۇل قىلىپ ئاي يۇلتۇزغا سىرداش قىلىپ، گاھ قوقاسقا پۇچىلايسەن  قانداق سېھرى كۈچ سەندىكى. ھەر تىنىقىم  يالقۇنلىسا  لال قىلىدۇ  ماگمىلارنى، تاغۇ-تاشنى لاۋا ئەيلەر سەن ياندۇرغان ئوت مەندىكى. ئادەم دىگەن كۈل بولماسكەن ئۆچمەيدىغان ئوتلىرىڭدا، شۇنداق ئوت بۇ  بۇيۈك سۆيگۈ بۈيۈك رىشتە  ۋەتەندىكى. كەچمىشىمدىن ھىدىڭ كەتمەس ئارمانلىرىم سەنسىز كۈلمەس، پاتمايدىغان  قۇياشمۇسەن  ئاسمان كەبى  قەلبىمدىكى. تۈگىمەس كۈي-ناخشىمۇسەن بار چۆلدىمۇ  باغدىمۇسەن، ئەڭ بىباھا جاۋاھىرات  دىسەممۇ ئاز  ۋەسلىمدىكى. بەھرى مەدىد رەڭۋازلىققا  رايىم يوق ئاقنى  قارا قىلمايمەن، سادا بېرىپ تېغىڭدا باغلىرىڭدىن چىقمايمەن. چۆكەلەيمەن دوست-ياران كۆزلىرىدىن كۆڭلىگە، كۆۋرۈك بولاي يوللاردا خەندەكلەرگە تىقمايمەن. سۆيۈپ بارچە كۆڭۈلنى قۇياش بولغۇم بار مېنىڭ، پەس دىمەيمەن پەگانى مۇھتاجلارنى يوقلايمەن. بەدنىيەتلەر باغرىمغا پاتتى گاھى زىق بولۇپ، ئەل ئوغلىمەن رەقىپنىڭ ھەيۋىسىدىن قورقمايمەن. كۆز ئوينىتىپ يانچۇققا كۈلۈپ كەلگەن تۇلكىلەر، بولدى ئۆزى شەرمىسار شىرنىسىگە يۇقمايمەن. ئازاپ سالدى تالايلار«ئاش بەرگەنگە مۇش بېرىپ» ئەقىدىنىڭ جامىنى پۇشايماندا لىقلايمەن. دولقىنىدا ھاياتنىڭ چاچراپ تۇردى ساۋاقلار، شۇم نىيەتلەر تۇنجىقار ئەمدى بىللە ئاقمايمەن. يولۇمغا تۇغ ھەقىقەت دىلىمغا نۇر پەزىلەت، بەھرى تەۋىل سۆيگىنىڭ ئىزھارىمۇ قايرىلىپ باققانلىرىڭ، بىر بېقىپ جىسمىمغىلا ماگمىدەك ئاققانلىرىڭ. ئىككىلا باقساڭ تۈگەل قىل بولۇپ ئوتقا چۈشەي، كۆزلىرىڭدىن ئوتمىدۇ يا ئوقمىدۇ ئاتقانلىرىڭ. ئۈچ بېقىپ كۈلسەڭلا جان ھەلقۇمى يەتكەي ماڭا، بولمىغاي شىرىن چۈشۈم كەڭ قۇچاق ئاچقانلىرىڭ. ئۆرتىنەي مەيلى پەقەت بولسىلا مەقبۇل ۋىسال، نە سەۋەپ ئوتقا يەنە ياغ چېچىپ قاچقانلىرىڭ. بۇ ئىگىز ھالىڭمىكىن يا خۇلۇق نازىڭمىكىن، ئاشتىغۇ چەكتىن مۇشۇ كويغا زەپ سالغانلىرىڭ. تاغ تېشىپ پەرھاتمۇ سۇ باشلىغان شىرىن ئۈچۈن، ئوت ئۈچۈن ھېچگەپ ئەمەس مۇز بولۇپ قاتقانلىرىڭ.   بەھرى كامىل ئەقىدە باغلاپ دىلدىن سۆيەي دەپ سېنى تاللىدىم، كۈلبەڭدە شامدەك ئۆچمەي كۆيەي دەپ سېنى تاللىدىم. سۆيگۈ بېغىدىن ئىزدىگەن گۈلۈم بىر سەن ئەمەسمۇ، بۇلبۇلۇڭ بولۇپ سايراپ ئۆتەي دەپ سېنى تاللىدىم. بۇلدۇقلاپ تۇرغان زىلال چەشمىدەك شەھلا كۆزۈڭگە، ئىشقىمنى تاشلاپ چوڭقۇر چۆكەي دەپ سېنى تاللىدىم. تولغىنىپ تۇرغان بېلىڭدە ئوينار چېچىڭ دولقۇنى، بېلىقىڭ بولۇپ ئۇندا ئۈزەي دەپ سېنى تاللىدىم. قوشۇلدى ئىشىق قوشۇلدى رىسىق قوشۇلدۇق سۇدەك، ھىممەتلىرىمنى كۈندە تۆكەي دەپ سېنى تاللىدىم. ھالال ئەجىردە مورىدىن بىللە چىقىرىپ تۈتۈن، بەخىت تەمىنى تېتىپ كۈلەي دەپ سېنى تاللىدىم. بەھرى مۇجتەس بوۋامنىڭ كۆپ ئۆتمۈشلىرى  ئازاپ ئالغان دۇنيامۇسەن، مۇقامغا ئاھ-زارنى يۈكلەپ ساتار چالغان دۇنيامۇسەن. تۆكۈلگەن ھەر مۇڭلىرىدىن ئېرىيدىكەن چوغ يۈرەكلەر، ئاڭا دىل سىر-ھېكمىتىن تار قىلىپ سالغان دۇنيامۇسەن. ساتار سۆرلەر تارلىرىدىن ئېغىر كەچمىش نالىلەرنى، ئۇ كۆرمەي قۇت-كۈلكىلەرنى ماڭا قالغان دۇنيامۇسەن. ماڭا تاڭلار ئۆزگىچە نۇر چاچار ئىللىق ھۆر زاماندا، مىراس يولدا كەچمىشلىرىم ماراپ ياتقان دۇنيامۇسەن. بېشىمدا ھەم قىسمىتىڭ كۆپ قوشۇپ بەرگەن كۈلكىلەرگە، كېچەڭ بولغاچ كۈلبىلەرگە چىراق ياققان  دۇنيامۇسەن. ھاياتلىقنىڭ چىن ۋەسلىدە دىلىم ئاتەش جىلۋىدارسەن، چىراق قىلىپ ئارمىنىمنى ماڭا ياققان دۇنيامۇسەن بەھرى مەنسەرىھ قان-قېرىنداش قان بولۇشتۇق مىراس تالاشتۇق، زىدە بولدى تۇتاش دىللار تەتۈر قاراشتۇق. قىزاردى كۆز تۆكۈلدى يۈز كۆيدى مېھىرلەر، رەقىپ بولۇپ كۆڭۈللەردە قارا ساناشتۇق. ئۆلدى غورۇر ئۆلدى ئىنساپ سەمرىدى شەيتان، نەپ كويىدا ئاچ مۈشۈكتەك بەزنى ماراشتۇق. دىسە ئاۋام:«ھاي بەرگۈلۈك پەيلى شەيتانغا» خىرىس قىلدۇق تەن بەرمىدۇق ئىتتەك قاۋاشتۇق. ئاتا-ئانا باغرى زىدە  كەتتى  بىرىزا، مىراس دىدۇق ئەقلىمىزدىن شۇنداق ئاداشتۇق.        بەھرى سەرىھ ئاز ئەمەس ئالدىمدا يالغان كۈلكىلەر، قايدۇرۇپ ھەر كويغا سالغان كۈلكىلەر. بىلمىدىم چۈشسە ئۇسۇلغا نە ئۈچۈن، ساز قىلىپ قەلبىمنى چالغان كۈلكىلەر. سېھرىدە مىڭ جادۇ-ئەپسۇن بارمىكلىن، شۇم نىيەتكە مىسلى قالقان كۈلكىلەر. گاھ دىلىمغا زوق-ئوزۇق مەلھەم بولۇپ، نۇرلىنىپ چېھرىمدە قالغان كۈلكىلەر. گاھ ئۇيالماي تۈلكىنىڭ جۇپ كۆزىدىن، بوپ زەھەر رىسقىمغا تامغان كۈلكىلەر. نەۋ باھار دەپ كۆرسىتىپ ئالۋۇننىمۇ، مۇز بولۇپ مەڭزىمدە قاتقان كۈلكىلەر، ياخشىلارنىڭ مېھرىگە چۆمگەن چرغىم، نۇر بولۇپ تەكشى تارالغان كۈلكىلەر.     بەھرى مۇقتەزەب ھازىغا كىردىم يېشىمنى ئاققۇزۇپلا تويدىن چىقىپ، توي دىسە چاپتىممەن يەنە بەلدىن شۇئان ئاقنى يېشىپ. يامرىغان ھەرياندا باقسام سىرلىق ھايات رەڭۋازلىقى، گاھ كۈتەر بولسام باھارنى كەلگىنى قىش نەشتەر تىقىپ. بۇ پەلەك تەڭسىزلىكىنى سۆزلىگەيكى بەش بارمىقىم كۆرسىتىپ كۆكتە بىرىنى بىرسىنى ھەم يەرگە ئېتىپ. تەڭرىگە ئەيلەپ مۇراجەت قانچىلارنىڭ  ئاقتى يېشى، كۆكتىكى يۇلتۇزغا قولنى سوزدى پالغا شۇنچە بېقىپ. بەندىلەرگە تىلاۋەتلەر بەردى نىمە قىلماي ئەجىر، يىمىدى كىم يەنە ئاجىز باشلىرىدا ئۈچكە چېقىپ. ئىزدە ياسىن گىزى كەلسە ياشلىرىڭدىن بەختىڭنىسەن، گاھى كۆز ياش تۆكۈلمەيمۇ بولمىغاي قۇت-كۈلكە نېسىپ. بەھرى مۇزارئى باغلاردا قۇش بەزمىسى يوق بېسىقىپتۇ، كۈز جامالى كۆزلىرىمگە  چېلىقىپتۈ. سارغىيىپتۇ ياپرىقى دەل- دەرەخلەرنىڭ، غازاڭ بولۇپ يول-يوللارغا يېيىىلىپتۇ. شوخ بالىلار يوق جىگدىنىڭ شاخلىرىدا، پىشىپ كەتكەن مىۋىلەرمۇ قېقىلىپتۇ. يوق ھەم ساپاق-ساپاق ئۈزۈم باراڭلاردا، نوگاي قاپاق  كاۋىلارمۇ  كېسىلىپتۇ. تولۇپ كەتكەن قوي كالىلار ئېتىزلارغا، چەللىلەرگە  شاخ-شادىلار بېسىلىپتۇ. چۆنەكلەردىن چىلگە قوغۇن ھىدى كەلمەس، قارانچۇقسىز ساتمىلارمۇ يىغىلىپتۇ. ئاق قۇشقاچلار ئىزدەپ خامان ئۇچار توپ-توپ، ئۆگزىلەردە كەپتەرگە دان چېچىلىپتۇ. سۇڭگۇلغاچلار تاقلىشار كەڭ شۈدىگەردە، ھەر جانلىقنىڭ رىسقى يەردىن تېپىلىپتۇ. قەيەردىندۇ ئاڭلىنار شوخ توي ناۋاسى، بىر جۇپ ياشنىڭ سۆيگۈ رىشتى چېتىلىپتۇ. بەھرى خەفىف تەلمۈرۈپ  سەدىقەمنى ئالىسەن، قوللىرىڭ تىترەپ دۇئا بېرىسەن. تەلمۈرۈش تىلەشنى ئەي تىلەمچى، پۈتۈلگەن قىسمىتىم دەپ بىلىسەن. جۆر بولۇر ساپايەڭگە زارلىرىڭ، يۈرەكنى نىمانچىلا ئېزىسەن. گاھ شەھەر كوچىسىدا سەرسانە، گاھ قاتار ئىشىكلەرنى چېكىسەن. ئەۋرەزدىن چىققاندەكلا بالاڭ بار، يېنىڭغا دائىم ھەمراھ قىلىسەن. بىلىمەن خىيالىڭدا مەكتەپ يوق، بۇ ھالدا نە مەقسەتكە يېتىسەن. تېنىڭ ساق مەجرۇھمىدىڭ بىئىلاج، مېھنەتنى نىچۈن تەرىك ئېتىسەن. ھەيرانمەن كەسىپ دىدى بەزىلەر، ئېيتقىنا قانداق جاۋاپ بېرىسەن. بەھرى ۋافىر ياشاش ئىمتىھان ئۆتەلمەيدىغان كۈنۈڭ بار، بەخىت دەپ بەدەل تۆلەلمەيدىغان كۈنۈڭ بار. جاھاننى دېڭىز ئۆزۈڭنى بېلىق چاغلايسەن، گاھى تۇنجۇقۇپ ئۈزەلمەيدىغان كۈنۈڭ بار. باھار يامغۇرى ساڭىلا ياغماس ياشنىتىپ، قاغجىراپ-چاڭقاپ ئۆسەلمەيدىغان كۈنۈڭ بار. ئىنسان بېشىدا باردۇر مۇھتاجلىق ئەلگە باق، چېلىشقا تەنھا چۈشەلمەيدىغان كۈنۈڭ بار. پاتقاققا يولدا پاتقاندا ھارۋاڭ بىئىلاج، تەنھا بىر ئۆزۈڭ كۈچەلمەيدىغان كۈنۈڭ بار. نىجاتكارىڭ ئەل مەدەتكارىڭ دوست-ياراندىن، ھامان رىشتىڭنى ئۈزەلمەيدىغان كۈنۈڭ بار. بەھرى مۇتەدارىك ئۆمۈرنىڭ قىممىتى بۈگۈننىڭ قەدرىدە، بۈگۈننىڭ قىممىتى ئىنساننىڭ ئەجرىدە. ھەر مىنۇت ئىلكىدە ئالەمچە قىسمەت بار، قۇياشنىڭ جىلۋىسى كۆرىنەر قەترىدە. ئۆمۈر ئۇ ئاتقان ئوق نىشاندا قىممىتى، ئىللەت بار خىسلەت بار ياشاشنىڭ پەرقىدە. كىملەر ئۇ بىر كۈندە بىر يىللىق ھوسۇل بار، ۋاقىتنى ئۇتقانلار جان تىكىپ جەبرىدە. كىملەر ئۇ بىر يىلدا بىر كۈنلۈك ھوسۇل يوق، ۋاقىتنى خوراتقان ئۆمرى نول نەرقىدە. نە ھاجەت پۇشايمان ئۆكۈنمەك زارلىماق، بىھۇدە ئۆتكەن كۈن ئاي يىللار دەردىدە. بەھرى قەرىب ھاياتقا ھىممىتىم لايىق، رىسىققا مېھنىتىم لايىق. جۇلالاپ ماڭلىيىمدا تەر، ئەجىرگە نېممىتىم لايىق. تىلەكلەر نۇر-زىيا دىلدا، ئىشىمغا رىغبىتىم لايىق. چىچەكلەپ ئىزلىرىم يولدا، ياشاشقا قىممىتىم لايىق. بېرەر ھەل بەلكى ئالتۇندىن، غورۇرغا زىننىتىم لايىق. تۇغۇلدۇم ئادىمىلىكتىن، دىلىمغا خىسلىتىم لايىق مەنبە : قەلىمىم

ئەسمەتۇللاھ

	شائىرە خانىملار ، ماۋۇ ئەسەرگە بىر نىمە دەڭلار .

گۇلخان

	ئاھۇ كەلگەي بۇ ياققا!

باتۇرچەۋەنداز

	گۇلخان يوللىغان ۋاقتى  2012-يىلى 9-ئاينىڭ 24-كۈنى 23:03 ئاھۇ كەلگەي بۇ ياققا! كىپ بولغىچې سىز ھە ھۇ  دەپ ماندا،كىبىر كۆرسەتمەي

گۇلخان

	كېبىر كۆرسەتمىدىم،بۇنىڭغا ئاھۇلا بىر نەرسە دىيەلىگۈدەك ئايدار بىلەن.مەن شۇ ئوقۇپ ھۇزۇرلاندىم.شۇ.