ئادىمىيلىكىمگە قايتىۋالاي (ئۆركىشى)

orkixi

	( ھېكايە )ئۆركىشى ئالدىنقى يىلى يازدا 20 كۈنلۈك تەربىيلەشكە قانىشىش ئۈچۈن قەشقەردە ئۈگۈنىشتە بولدۇم . 18كۈن دېگەندەئۈگۈنىشنى تامالىدۇق ،مەكتەپتىن ئايرىلىپ بىرقانچى كۈن بۇ گۈزەل شەھەرنىڭ مەنزىرىسىنى تاماشا قىلىش مەقسىدىدە ياتاقتىن بىرنى ئىېلىپ قۇيۇپ شەھەر ئايلىنىشقا باشلىدىم . «1-ماي» تىياتىرىنىڭ ئالدىغا كەلگەندە تۇيۇقسىز بىر ئىش يۈز بەردى . -ئەسسالامۇ ئەلەيكوم ئاكا ، تېچ ئامان تۇردىڭىزمۇ ؟ مەن ئىتتىك بېشىمنى كۈتۈرۈپ قىزغا قارىدىم ، قىزنا تۇنۇش ئىدى . تۇيۇقسىزئاڭلانغان بۇ سۆزدىن مەڭدەپ قالدىم-دە ، دەمال تۇرۇپ قالدىم . -ۋەئەلەيكوم ئەسسالام-دېدىم مەنمۇجاۋابەن .بىردەملىك ئەھۋال سۇرىشىشلادىن كىيىن قىزنى قانداقتۇر بىر يەردە كۆرگەندەك غۇۋا ئىسىمگە ئالدىم، بىراق ئېنىق تۇنۇيالمىدىم .قىزئەڭ چىرايلىق قىزلاردىن بولمىسىمۇئۇچۇق – يۇرۇق ، يېقىشلىق قىز ئىدى . مەن قىزغانېمە دىيىشنى بىلمەيتىم . شۇنداق بولسىمۇ بىر قىزنىڭ ئالدىدا يەرگە قاراپ تۇرۇشنى راۋا كورمىدىم – دە : -بىردەم بازار ئايلىنامدۇق ؟- دېدىم . -بۇلىدۇ ئاكا . - دېدى قىزخۇشخۇيلۇق بىلەن . بىز كۇچا ئايلىنىشقا باشلىدۇق . قىز ماڭا شۇنچىلىك يېقىن ماڭاتتى .ئۇ شۇنچى خۇشخۇي ، شۇنچى ئەركىن ئىدى . مەن - بىر قويمىچىغا ئۇچراپ قالدىممۇ نېمە ؟ قېنى بىر كۈرۈپ باقاي – دەپ ئويلايتىم ئىچىمدە .بىراق قىزدىن ھازىرچى بۇنداق ئىشتىن ئەسەرمۇ يوق ئىدى .ئۇ ماڭغاچ نۇرغۇن پاراڭلارنى قىپ بەردى ....بىز ئايلىنىپ توققۇزاق يولى دوقمىشىغا كەلگەندە مەن تەربىيلىنىشتە بىللە ئوقۇغان بىرقانچى دوستۇم بىلەن ئۇچرىشىپ قالدۇق ، ئۇلارمۇ قىز – ئوغۇل ئارلاش ئىدى :-ئاللا نىياز،گەپ قىلىڭ دېسە ئەدەپ ئەخلاق ، شەرمىي ھايا ، ئىمان ، ئىتىقاد ، ئادىمىيلىكنى ئېغزىڭدىن چۈشۈرمەيسەن ،سەنمۇ تاينلىقكەنسەنغۇ ، بىردەمددەتۇمۇچۇقتىن بىرنى... -بولدى قىلىڭلا ، بۇ سڭلىم جۇمۇ . قالايمڭقان سۆزلىمەڭلا - دېدىم مەن قىزىرىپ . بىز بىردەملىك چاخچاقتىن كىيىن ساماۋەر رېستۇرانىغا كىرىپ بىردەم يېرىمدەم ئولتۇرۇپ چىقىش ئۈچۈن كىردۇق . ...ئولتۇرۇش باشلىنىپ ، رۇمكىلاربىرقانچىدىن ئايلىنىش بىلەن ھاراق تەسىرىدىن قانلىرىمىز قىزىپ ، تارتىنىشلار تۈگەپ تانسىغا چۈشۈپ كەتتۇق .مەن بۇ قىزنى كۆپ قېتىم تانسىغا تارىتتىم ئۇمۇشۇنى كۈتكەندەك ماڭا شۇنداق ماسلىشىپ ئويناۋاتاتتى . بىر چاغ بولغانداقىز ئېغىز ئاچى : - ئاكائەگەر ئەيىپكە بۇيرىمىسىڭىز بىر گىپىم بارتى ... -قېنى دەڭ ...ئەمدى ئىچمىسىڭىز ، مۇشۇنچىلىك ۋاقىتتا ئۆزىڭىزنى كونتۇرۇل قىلغىنىڭىز ياخشى ، كۈپۈنىچى ئەرلەر كۆپ ئىچىپ قۇيۇپ ئاخىرى ئۆزىنىڭ ئادىمىيلىكىنى ، ئەرلەرگە خاس غۇرۇرىنى ، سالاپىتىنى يۇقۇتۇپ قۇيىدىكەن ... رەنجىمىسىڭىزبولدى قىلىسىڭىز.....مەنمۇساقمىكىن دېسەم ئۆزۈمنى تۈزۈك باشقۇرالمايدىغان ، مەستمىكىن دېسەم ئەقلىمنى تېخى تۇلۇق يۇقاتمىغان ھالەتكە كەلگەن ئىدىم. قىزنىڭ بۇ سۆزى ماڭا ياقتى – دە ، سورۇنداشلىرىم بىلەن نۇرغۇن ۋەدى – قەسەملەرنى قىلىشىپ خوشلاشتىم .... قىز مىنى قولتۇقلاپ دېگۈدەك ياتىقىمغائەكىرىدى ۋە بىر ئىستىكان چاي قۇيۇپ تۇتقۇزدى ، مەن قىزنىڭ نېمە مەقسىدى بارلىقىنى تېخىچە بىلمەيتىم ھەم ئەجەپلىنەتتىم . بىر چاغ بولغاندا قىز : - ئاكاكەچمۇ بوپتۇ، مەن قايتاي، ئەتتە كۇرۇشسەك سىزگە دەيدىغان گەپلىرىم بار ئىدى ، بۈگۈن پۇرسەت بولمىدى .... -بولدى مۇشۇ يەردىلە قونمامسىز ؟ كىچىچە پاراڭلاشساق قانچى گەپ بولسا تۈگەيدۇ ئەمەسمۇ ..... مىنىڭ گەپلىرىمدە شەھۋانىيلىق چىقىپ تۇراتتى .ياتاق بىرلاكارۋات قۇيۇلغان يالغۇزكىشىلىك ياتاق ئىدى . قىز نىڭ چىرايى قانداق ئىپادەقىلدى بۇنسى ماڭا قاراڭغۇ ئەدى .بىراق قىز مىنىڭ نېمە دىمەكچى ئىكەنلىكىمنى چۈشەندى . قىز تۇرۇپ كىتىپ :- ئاكا ، ئەگەر سىزشۇنى خالىسىڭىز مەيلى ، يېنىڭىزدا قۇنۇپ قالاي ،بىراق بىلىپ قېلىڭ ، مەن قەشقەر پىداگۇگىكا ئىنىستىتوتىدا ئوقۇيمەن . بۇ يىل ئوقۇش پۈتتۈرىمەن،بۇ ئوقۇش ھاياتىمداھەرقانداق بىر يىگىتكە ئۆزەمنى تۇتقۇزغان ئەمەسمەن ، بۇ جەھەتتەنى ئوغۇللارغىمۇ پۇرسەت بەرمىدىم ، مەن تېخى ئىپپىتىمنى يوقاتمىغانبىر قىز. ئەمماسىزمەن ئەڭ بىچچارەبوپقالغان ۋاقىتتا، بېشىمغا كۈن چۈشۈپ نېمە قىلارىمنى بىلمەي ئۈمۈتسىزلەنگەن ۋاقىتتا ماڭا ھىسداشلەق قىلغان ، ماڭا ئاكا – سىڭىللىق ،مېھرىنى ئاتا قىلغان ئىدىڭىز ، ئەينى ۋاقىتتاھەتتا ئىسمىڭىزنىمۇ قالدۇرمدي كىتىپ قالدىڭىز ، شۇ چاغدا ئىسمىڭزىنى سۇرىسام : -مۇسۇلمان قېرندىشىڭىز، ئاكام ، قېرىندىشىم دەپ بىلسىڭىزلا بولدى بۇ جاھاندا ياخشى ئادەملەر يەنىلا كۆپ .كىشىلەر ئارىسدىكى مېھرى مۇھاببەت يەنىلا مەۋجۇت. مەندىن باشقا ئادەم بولسىمۇ شۇنداق قىلاتتى -دەپلا كىتىپ قالدىڭىز ، شۇندىن بۇيان ئەڭ ئامراق ئاكا – سىڭىل ئايرىلىپ كىتىپ ، سىڭلىسى ئاكىسىنىڭ كىلىشنى تۆت كۆزى بىلەن كۈتكەندەك سىزنى كۈتتۈم ، ئەسلىدىم، سىزنى قايتا ئۇچراتمىدىم . ئاللاھ نىسىپ قىلىپ بۈگۈن ئۇچراتتىم ، بىراق سىز مىنى تۇنۇمىدىڭىز. ئەگەر سىز مەندىن شۇنى تەلەپ قىلسىڭىزيېنىڭىزدا قۇنۇپ قالسام قۇنۇپ قالاي ....-توختاڭ توختاڭ، سىز .....- ئۆتكەن يىلى بىر ئاپتۇۋۇزغا ئوت كەتكىنى ئىسىڭىزدىمۇ ؟ سىز بىر قىزنى قۇتقۇزىۋالغانمۇ ؟ ...... شۇ چاغدىلا ئۆتكەن يىلقى بىر ۋەقە خىيالىمدىن كەچتى . **** مەن بىرقانچى كۈنلىك قەشقەرساياھىتىمنى تۈگۈتۈپ قايتاشىمدامەن چۈشكەن ئاپتوۋۇزقەشقەر شەھىرى بىلەن يېڭىشەھەرئارلىقىغا كەلگەندەتۇيۇقسىز ماشىنىنىڭ كەينى چاقىغا ئوت كەتتى . شوپۇر جىددىيلىشىپ كىتىپ- تېز جېنىڭلارنى ئېلىپ قېچىڭلار ماشىنىغا ئوت كەتتى – دەپ توۋلاپ يولۇچىلارنىمۇ قورقۇتىۋەتتى ، ئەمىلىيەتتەئىش ئۇنچىلامۇ ئېغىر ئەمەسكەن ، مەشىنىنىڭ كەينى چاقى شار چېقىپ ، قىزىپ ئوت ئېپ كىتىپتىكەن . شۇ ئەسنادا ھەممەيلەن ماشىنا ئىشىكىگە ئۆزىمىزنى ئاتتۇق ، ئىشىك يېنىدا ئولتۇرغان بىر قىز ئورنىدىن تۇرىشىغىلا باشقىلارنىڭ قىستىشى بىلەن يىقىلىپ چۈشۈپتۇ . شۇ پاتپارقچىلىقتايولدىن 5 – 6 مىتېر چۇڭقۇر يەرگە دۇمۇلاپ چۇشۇپ ، باشقىلارنىڭ ئاستىدا دەسسىلىپ، ئورنىدىن تۇرالماي قالدى . دەسلەپتە ھەممىمىز ئۆز ھەلەكچىلىكىمىزدە ئۇمىڭغا دىققەت قىلماپتۇق . شۇ ئارلىقتا شوپۇر بىكەتكە ئەھۋالنى مەلۇم قىلغان ئىكەن ، بىكەت بىرماشىنا ئەۋەتىپتۇ . - بۇ ماشىناسىلەرنى ئاپىرىپ قۇيىدۇ ، بۇنىڭغا چىقىڭلا.شۇپۇرنىڭ گىپى تۈگۈشى بىلەنلا ھەممەيلەن بىر بىرىنى قولتۇقلىشىپ ماشىنىغا چىقىشقا باشلىدى ، ئەمما بىزقىز تېخىچە ئورنىدىن قوزغالماي ، يىغلاپ ئولتۇراتتى . بىراق ئۇنىڭ بىلەن ھېچكىمنىڭ كارى يوق ئىدى . مەن ئاستا ئۇ قىزنىڭ يېنىغا كەلدىم-دە ، ئەھۋال سۇرىدىم :- ماڭايلى سىڭلىم ، بۇ يەردە تۇرىۋەرسىڭىز بولمايدۇ ، كېچ كىرىپ كىتىۋاتىدۇ ، تىز بۇلۇڭ -دېدىم. قىز يەنىمۇ ئىسەدەاپ يىغلاپ كەتتى ۋە ئاران – ئاران دېگەندە :- بىر قۇلۇم بىلەن بىر پۇتۇمنى مىدىرلىتالمىدىم ......قارىسام قىزنى پۇتى سۇنغاندەك قىلاتتى ، شۇنىڭ بىلەن سەپەرداشلىرمدىن بىرىگە سىلەر مېڭىۋېرىڭلا دەپ قۇيۇپ ، باشتىكى ماشىنىنىڭ شوپۇرىنى يېنىغا كىلىپ ئەھۋالنى دېدىم . بىراق ئۇ يرقىن كىلىدىغاندەك ئەمەس ئىدى .- بىز سېتىۋالغان بىلەتتە بىخەتەرلىك پۇلىمۇ قۇشۇپ سېتىلغان ، ئەگەربۇ قىزغا ئىگە بولمىساڭ ، يولدىن ئۈستىڭدىن سوتقا ئەرىز قىلىمەن ، يەنە تېخى يولدىن نۇرمىدىن ئۇشۇق ئادەم سالدىڭ ... ئىش قىلىپ ، شۇپۇر بىلەن خىلى ئۇزۇن زۇكۇنلىشىپ 500 يۈەن ئالدىم – دە ، بىر تاكسىنى تۇسۇپ قىزنى ئاۋايلاپ كۈتۈرپ، تاكسىغا سېلىپ ۋىلاياتلىك 2 – دوختۇرخنىغائالىپ باردىم . ئۇ قىزنى يۈدۈپ يۈرۈپ ئاران دېگەندە ياتاققا ئورۇنلاشتۇردۇم . تەكشۈرۈشتىن مەلۇم بۇلىشىچە قىزنى بىر پاقالچىقى ، بىر قولى سۇنغان ئىكەن . دوختۇرلار ئالدى بىلەن رەسمىيەت بىقىرىشنى ئېيىتىى . بىراق دەسلەپتە 1000 يۈەن تاپشۇرۇشقا توغرا كىلىدىكەن . مەن ھېلىقى شوپۇردىن ئالغان پۇلغا يەنە 500يۈەن قۇشۇپ رەسمىيەت ئۈتەپ كەلگەندىن كىيىن دوختۇرلار قىزنىڭ سۇنغان يەرلىرىنى تېڭىپ ئاسمىدىن بىرنى ئېسىپ قۇيۇپ ، خاتىرجەم بۇلۇشۇمنى ئېيتىپ چىقىپ كەتتى . قىز ھۇشىغا كەلگەندىن كىيىن ئۇنىڭ ئۆيىدىكىلەرگە خەۋەر قىلىۋېتىپ ، ياخشى ئارام ئېلىشنى تاپىلاپ چىقىپ كەتتىم ........ھاۋا گۈلدۈرلەپ چاقماق چېقىشقا باشلىدى . ياتاقتى سىرىتقا ئۆزۈمنى ئاتتىم . ياتاقتىن قانداق چۈشتىم بۇنى بىلمەيمەن ، بىر ۋاقىتتا ئىسىمگە كەلسەم كۇچىدا كىتىپ بېرىپتىمەن . يامغۇر شاقىراپ چۈشۈۋېتىپتۇ .مىنى خۇددى ئۆز قېرىدىشىدەك كۈرۈپ ، سېغىنىپ كەلگەن ، بۈگۈن تاسادىپىي مىنى ئۇچرۇتۇپ، شۇنداق خوش بولغان بۇ قىزغاتېخى ئىككى ئېغىزرەھمەت ئېيتىش پۇرسىتى بەرمەي تۇرۇپلا ، يېنىمدا قۇنۇشقا تەكلىپ قىلدىممۇ ؟نۇرغۇن قىزلار مانا مۇشۇنداق يوللار بىلەن.... مەن كىم ؟ مەن نېمە قىلدىم؟ئاۋۇ ناتىۋان قىزنىڭ قەلبىدىكى ئوبرازىم ئەمدى قەنداق بولدى ؟ مەندىكى ئادىمىيلىك ئىككى رۇمكا ھاراق بىلەنلە تۈگۈدىمۇ ؟ ئۇ قىز ،مىنى ئاكا دەۋاتسامەن نېمىنى خىيال قىلدىم ...؟ مەندىكى ئەرلىك غۇرۇرمۇشۇمۇ....؟ ئۆز ئۈزۈمگە پىچىرلىدىم :چۈشە يامغۇر،تېخىمۇ كۈچلۈك چۈش ، پۈتۈن بەدىنىمدىكى مەينەتچىلىكنى بىراقلا يۇيۋەتكىن ، مىنى پاكلىغىن ، مەن ئەسلىمگە ، ئەدىمىيلىكىمگەقايتاي .....