ئۇيغۇر شېئىريىتىدىكى نادىر شېئىرلار 18 .ئانا تىلىم، زەر تىلىم

ayqiz

	ئانا تىلىم، زەر تىلىم ( روزى سايىت )          تىل ئالاقە قورالى، تىل قەلبنىڭ ئەينىكى، تىل ئادەمنى، ئالەمنى باغلاپ تۇرغان زەر رىشتە، تىل خەزىنە، تىل ھېكمەت، تىل مۇھەببەت كۆۋرۈكى، تىل ھايۋاننى ئىنسانغا ئايلاندۇردى پەرۋىشتە. تىل نادانغا پەم بېرىپ، تىل زۇۋانغا تەم بېرىپ، ھاياتلىقنىڭ ئابادى مېھىر تاپتى سۆيۈكتە، شۇڭا ھەر بىر قەۋمچۈن مەيلى كىچىك-چوڭ بولسۇن، ئانا تىلى-ئۆز تىلى شۇنچە ئۇلۇغ، بۈيۈكتە...! ئۇيغۇر تىلى ئۇۋاق تىل، ئۇيغۇر تىلى ئوماق تىل، سەككىز مىليون بۇلبۇلنىڭ ئاشۇ تىلدا ناۋاسى. ئۇيغۇر تىلى كىچىك تىل، ئەمما تاتلىق چۈچۈك تىل، مەن شۇ تىلنىڭ شەيداسى، مىراسخورى ھەغداسى. ئۇ ئانا تىل، ئانامغا ئانىسىدىن يادىكار، مەن بۇ تىلنى ئۆگەنگەن زاكامدىكى چاغلاردا. ئاشۇ ئانا تىل بىلەن ئوۋلاپ جانان مەيلىنى، پاراڭلاشقان، سىرداشقان ئالمىزارلىق باغلاردا. بوۋام مۇشۇ تىل بىلەن يۈرىكىمگە پىچىرلاپ، ۋاپادارلىق، مەردلىكنىڭ مىزانىنى بىلدۈرگەن. ئوغلۇم، قىزىم ھەر كۈنى تۇمۇچۇقتەك ۋىچىرلاپ، ھاياجانغا چۆمدۈرگەن، مۇرادىمنى كۈلدۈرگەن. مۇشۇ تىلدا نەۋائىي كىيگەن ناۋا تاجىنى، شا مەشرەپنى مۇشۇ تىل ئېرىشتۈرگەن شەرەپكە، يۈسۈپكە "خاس ھاجىپ"لىق ئاتا قىلغان مۇشۇ تىل، مەھمۇد بوۋام شۇ تىلدا دەرس ئۆگەتكەن ئەرەبكە. مەن شۇ ئانا تىل بىلەن پەرۋاز قىلىپ ئىجادتا، زىمىستاننى لەنەتلەپ، تاڭغا مەڭىز يۈز ياقتىم. كۈلسە يۇرتۇم تەڭ كۈلدۈم، ئەل يىغلىسا ياش تۆكتۈم، بىللە كۆيدۈم ئوتىدا، سۇلىرىدا تەڭ ئاقتىم. مەن شۇ ئانا تىل بىلەن باغاشلىدىم باھارنى، گۈل-چىچەككە پۈركەنگەن چىمەنلەرنى ئارىلاپ. مەن كۈلىمەن، قەۋمىمنى كۈلدۈرىمەن قەلەمدە، تىلغا ئۈنگەن ھارام شاخ، كۆتەكلەرنى پارىلاپ! شۇڭا دەيمەن: ئۆز تىلىم، گۆھەر تىلىم، زەر تىلىم، بوپقالغىنى ئۇششاق تىل ئەمەس ھەرگىز ئىللىتى. زەررە كىچىك، ئاتوم شۇ زەررىلەردىن تۈزۈلگەن، مېنىڭ تىلىم ئاشۇنداق-ئاتومچە بار قىممىتى !!! يېڭى ئەسىر غەربنى كەڭ كۆلەمدە ئاچماقچى، بۇ ئېچىشتىن دىيارىم كەلمىش چوقۇم جەۋلانغا. قاتناشمىسا ئانا تىل رىقابەتلىك "ئېچىش" تا، تەستە كەلگەن بۇ پۇرسەت يېتەلمەيدۇ ئارمانغا. ئەي تەڭرىتاغ پەرزەنتى، ئۇزۇن سەپەر كارۋانى، سىيپىماقتا مەڭزىڭنى تاڭنىڭ مەيىن ساباسى. مۇھەببەتلىك باغاشتا كۈلۈپ، يايرا، ياڭرىسۇن، سەككىز مىليون شاد دىلنىڭ ئانا تىلدا ناۋاسى!

مەرۋەرى

	مەرھۇم روزى سايىتنىڭ شېئىرلىرى بەكمۇ ياقتۇرۇپ ئوقۇيمەن، بۇ شېئىرىنى ساقلىۋالدىم رەھمەت ئايقىز ھەدە

خۇشچىراي

	كۆڭۈلنىڭ قۇلۇپى تىلدۇر ۋەئول كۆڭۈلنىڭ ئاچقۇچى تىلدۇر .

saye

	مەرھۇم ئابدۇلھەمىد يۇسۇپ ھاجىمنىڭ " ئانا تىلىم" ناملىق شئېرىنى يەنە بىر قېتىم ئوقۇپ باقماي بولمايدۇ. ئەي تىلىم ئۇيغۇرتىلى،سەن ئانا تىل ئەلنىڭ تىلى ، سەن بۈيۈك تىل،سەن يىتۈك تىل بارچە تىللار سەرخىلى . سەن گۈزەل تىل،سەن سۈزۈك تىل،سەن ھۇزۇرۇم،تاتلىغىم ، سەن يۇۋاش تىل؛ھەم ئاسان تىل سەندە نۇسرەت،شاتلىغىم . ئەۋۋېلى ئىڭڭە دە سىڭدىڭ جانغا،دىلنى لال قىلىپ ، كەينىدىن بۇلبۇلغا ئوخشاتتىڭ زۇۋانىنى بال قىلىپ . سەندە چىقتى پۇشتى ئۇيغۇرنىڭ تىلى ئۇيغۇرچىلاپ ، سەن بىلەن تارقالدى ئۇيغۇرلەۋزىدىن خۇشبۇي پۇراق . سەندە ھازىرلاندى مىللەت شەرتىنىڭ بىر مەنىسى ، سەن بىلەن بىخ سۈردى مىللەت شاخلىرىنىڭ قالدىسى . مىللىيەت مەۋجۇت يارەن مىللىتىڭ يوق بولمىسا ، نەدە ئۇمىللى شەرەپ ،ئىززەت تىلىڭ توق بولمىسا. تىل دىگەن ئەجدادبىلەن ئەۋلاتنى باغلار رىشتە بىل ، رىشتە چىڭلىقتا تۇغۇلغاي نە ئېسىل ئۇز كەشتە بىل . ئاناتىل مىللى تىلىڭ بولغاچقا ئۇيغۇرلۇق سىنىڭ ، ئاناتىل بىرلە جاھان ئىچرە يۈزۈڭ نۇرلۇق سىنىڭ . ئانا تىل غەزىنىسىدە قىلىپتۇ باي بىلسەم مىنى ، ئەرەبى،پارىسى، ھەم ئۆگەندىم ،ئوردوچە،خەنزۇچىنى . ئەي يارەن ! مەن;ھاجىلىقتا قايسى يۇرتنى كەزمىدىم ، ئاناتىل ئۇيغۇرتىلىدەك تەمىدە بالنى سەزمىدىم . جان ياشاردى ئۆز زۇۋانىم بىرلە بىر سۆز ئاڭلىسام ، قالدى ھەيران-ھەق شۇتىلدا ئۆز ئېلىمنى داڭلىسام . چۈنكى بۇتىل قانغاسىڭگەن ئەتىۋا تىل يۇرت تىلى ، ئۇشبۇ تىلدا پۈتتى داستان شائىرلىرىم يۇرت- بۇلبۇلى . ئۇشبۇ تىلدا ئەللامە ئەدىبلەر كۆپ زامان، ئۇشبۇ تىلدا قالدى مەۋجۇت شۇ يۈسۈپ، مەھمۇت ھامان . ئۇشبۇ تىلنى سەپكە تىزساق نەچچە پەرسەڭلەر قاتار ، بىرسى ئۇيغۇر،بىرسى ئۆزبېك ھەم قازاق،قىرغىز تاتار. تىلغا ئەل ئېغىدا ،ئۇنىڭ ۋايى ،قەلەمكەش تىلىچىدىن ، ئۆچمىسۇن بۇتىل ئىلى،تۇرپانۇ ،قەشقەر ئىلىچىدىن . دەۋرىمىز بەردى ھۇقۇقنى بەردى تىل ساقلىقىنى ساقلا دەپ ، تىل يېزىق ئەركى سىنىڭ ئىلكىڭدە،بۇرچنى ئاقلا دەپ . ئەي زامانىم ياشلىرى! ئەجرىڭدە پەرۋېش تاپسا تىل ، شىر نەۋائىيدەك چۈشۈپ بەيگىگە يەڭسە ،چاپسا تىل . كىم خۇشال بولمايدۇ روھلارشاد بۈگۈن ھەم ئەتە شاد ، ئاناتىل بايلىقى! ئۇنى قوغدا بۇ يولدا تۆھپە قات .

ئاھۇ

	ئەجرىڭلارغا رەھمەت

nazil

	ئانا تىل مېنىڭ تىلىم

قەھۋە

	مەھمۇت قەشقەرى بىلەن يۈسۈپ خاس ھاجىپمۇ ئۆز تىلىمىز ئارقىلىق تىلىمىزنى، مىللىتىمىزنى دۇنياغا تونۇتۇپتىكەن، ئەمدىلىكتە ..........................