ئايدار---سىم-سىم يامغۇر

Aydar

	شۇنىڭ بىلەن ئوقۇمايدىغان بولدۇم. تولۇقسىز ئوتتۇرا مەكتەپتىكى فىزىكا مۇئەلىمىم كوچىدا ئۇچىراپ قېلىپ، ئۇمۇ مېنى قايتا ئوقۇشقا دەۋەت قىلدى. -زۆھرە سىزدە ئۆزىڭىزگە ئىشەنىچ كەمچىل. باشقا ھېچقانداق باشقا كام يېرىڭىز يوق. ئەگەر قايتا ئوقۇسىڭىز، مەن ۋاقىت چىقىرىپ سىزگە قايتا تەكرار قىلىپ بىرەتتىم. مەن ئۈندىمىدىم. مۇئەللىم بىر مۇنچە سۆزلىگەندىن كېيىن خوشلىشىپ كەتتى. بىر ھەپتە تۇغقانلارنىڭ ئۆيىگە بېرىپ كۈزنىڭ نىمەتلىرىدىن بەھرىمەن بولۇش، ئوقۇشقا بارمىغان ساۋاغداشلىرىم بىلەن پاراڭ سېلىش بىلەن ئۆتۈپ كەتتى. يەكشەنبە كۈنى ئۆي تازىلاۋاتسام دادام كىرىپ كەلدى ۋە مېنى باشلاپ كىتابخانىغا ئېلىپ ماڭدى. ئاپام مېنى باشتىن ئاياغ ئىسرىقلىدى ۋە ئىشىكتىن ئىككىسى ئىككى قولۇمدىن تۇتۇپ بىسمىللا دىگۈزۈپ ئېلىپ چىقىپ كىتابخانىغا ئېلىپ ماڭدى. يولدا خۇددى مەن نەچچە ياش چوڭ بوپ كەتكەندەك ھېس قىلىپ، ناھايىتى مەغرور ماڭدىم. دادامنىڭ كىتابخانىسى-دادام پىنسىيەگە چىققاندىن كېيىن، بىكار تۇرماسلىق ئۈچۈن ئېچىۋالغان، ئۆيىمىزدىن 300مېتىر نېرىدىكى 20 كىۋادىرات مىتىرچە كېلىدىغان كىتابخانا ئىدى. دادام كىتابخۇمار ئادەم، ئۆيىمىزدىمۇ بىر ئېغىز ھوجىرىدا لىق كىتاب بار ئىدى. ئاخىر پىنسىيەگە چىققاندا ئۆزىنىڭ ئۇزۇن يىللىق ئارزۇسىنى ئەمەلگە ئاشۇردى. كىتابخانىغىمۇ ئىككەيلەن قولۇمدىن يىتىلەپ بىسمىللا دىگۈزۈپ ئېلىپ كىردى. دادامغا تاماق ئەكەپ بەرگىلى ياكى ئۇنى چاقىرغىلى كىتابخانىغا دائىم كېلەتتىم، لېكىن بىر كۈنلەردە بۇ كىتابخانىنىڭ مېنىڭ ماكانىم بوپ قالىدىغانلىقىنى ئويلىماپتىمەن. ئاپام بىر ئاز ئولتۇرۇپلا، ئۆي ئىشىنى قىلغىلى كېتىپ قالدى. مەن كىتابخانىغا سەپسىلىپ قاراپ ئولتۇرۇپ، ئىسلىشىپ كەتكەن تاملىرىغا، تورۇستىكى چۇۋۇلۇپ كىتەي دىگەن سۇس كۆك سۇلياۋلارغا قاراپ بىردىنلا كۆڭۈلسىز بولدۇم. مەن ئۇختۇرۇش كېلىپ، دادام مېنى ئوقۇتمايمەن دىگەنگە قەدەر، ھەتتا ئەڭ ئاخىرىقى ئۈمىدىم ئۈمىدىم ئاپامنىڭ گېپى، دادامنىڭ نەسىھىتى بىلەن ئۈزۈلگەنگە قەدەر كۆزۈمنى يۇمساملا، ئۆزۈمنى ئالىي مەكتەپلەرنىڭ ئىسىل سىنىپلىرىدا، ئۈرۈمچىنىڭ كوچىلىرىدا كۆرەتتىم. ئوقۇشقا كەتكەن قىزلار ئۆكتەبىر بايرامدىلا گەپلىرىنى ئۆزگەرتىپ ‹‹ۋىيەي، شۇنداقمۇ؟ قىلاتتى، ئېتەتتى. جاۋۇر..›› دەپ كېلەتتى. ئۇلارنىڭ بىر ئايغا قالماي ئۆزگىرىپ كەتكىنىدىن غىجىنساممۇ، لېكىن ئۇلار ئوقۇغان مەكتەپلەردە ئوقۇش مېنىڭ مەڭگۈلۈك ئارمىنىم ئىدى. ئەمدى مېنىڭ ئارمانلىرىم توپا ئاستىغا مەڭگۈلۈك كۆمۈلۈپ، موشۇ كىچىككىنە كىتابخانىدا كىتاب سېتىپ، قەغەزلەر ئىچىدە ئۆتۈپ كىتىدىغان بولدى-دە!!!! -ماۋۇ ئۈچ كىتاب قانچە پۇل؟ - چۈشكە يېقىن 30 ياشلاردىكى بىر ئادەم كىرىپ ئۈچ كىتابنى تاللاپ ئېلىپ دادامنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كەلدى. دادام ئىڭىكى بىلەن مېنى ئىما قىلدى. -ئاۋۇ قىزدىن سورىسىلا. شۇ قىز ساتىدۇ ئەمدى كىتابنى. -ساتتاركا، ئەمدى كىتاب ساتمايدىغان بولدىلامۇ؟ -ھەي....مەن بۇ يەردىنمۇ پىنسىيەگە چىقسام بولىدىغان ئوخشايدۇ. قىزىمغا كىتابخانىنى بۈگۈندىن باشلاپ ئۆتكۈزۈپ بەردىم. -ھېلىمۇ بىكار يۈرمەي دەپ خاسىيەتلىك ئىشتىن بىرنى قىلدىلا. بوپتۇ قىزلىرى ئاچسىمۇ، تاقىلىپ قالمىسىلا بولاتتىغۇ. مەن ئۈچ كىتابنى ھېسابلاپ پۇلىنى ئېلىپ، كىتابلارنى سۇلياۋ خالتىغا قاچىلاپ بەردىم. ھېلىقى ئادەم دادام بىلەن بىر مۇنچە پاراڭلىشىپ چىقىپ كەتتى. -كىتاب سېتىش مۇشۇنداق ئاددىيمىكىن دەپ قالما!-دېدى دادام يېنىمغا كېلىپ. –بىرىنچىدىن : كىتابنىڭ ياخشىسىنى تاللاپ ئەكىلىسەن، چۈنكى بىز شىنخۇا كىتابخانىسىدەك ساتالمىساق قايتۇرىمىز دەيدىغان ئىمتىيازىمىز يوق. ئىككىنچىدىن : كىتابخۇمارلارنىڭ ئېھتىياجىنى بايقايسەن، ئۇلار نىمە كىتابقا ئېھتىياجلىق، بۇلارنى تۇيۇپ ماڭمىساڭ، ئاقماس كىتاب ئەكەلگەن بىلەن بولمايدۇ.. ئۈچىنچىدىن : كىتابخانىغا بەزىبىر ناكەسلەرمۇ كىرىدۇ، ئۇلار كىتاب ئوقۇسىغۇ مەيلى، كىتابلارنىڭ رەسىملىرىنى يىرتىپ ئاچىقىپ كېتىدۇ، بەزىلىرى كىتاب ئوغۇرلايدۇ. شۇلارغا زاق (دىققەتتە ) قاراپ ئولتۇرمىساڭ بولمايدۇ. باشقىلارغۇ ياخشى، لېكىن كىتابلارنىڭ ياخشىسىنى تاللاش ھەممىدىن مۇھىم. دادامنىڭ گەپلىرىدىن خېلى بىر نەرسىلەرنى چۈشەنگەندەك بولدۇم، لېكىن ھېچنىمىنى ئاڭقىرالمىدىم. مەن قانداق كىتابنىڭ ياخشى كىتاب بولىدىغانلىقىنى بىلمەيتتىم. مەن بۇ جەھەتتە ئاپامنى تارتقان. ئۆي ئىشىغا پۇختا، ئىچ مىجەز، لېكىن كىتابقا قىزىقمايدىغان چوڭ بولدۇم. ھازىرغىچە دادامنىڭ زورى بىلەن ‹‹ئويغانغان زىمىن ›› ۋە ‹‹ئىز››نى ئوقۇپ بېقىپتىمەن. لېكىن روماندىكى تۆمۈر خەلپە، غۇجانىياز ھاجى دىگەنلەر خۇددى چۈشۈمدە كۆرگەندەك غۇۋا ھالەتتە كۆز ئالدىمدا پەيدا بولىدۇ. ئېسىمدە قالغىنى بولسا، غوجانىياز ھاجىنىڭ بىر تال داچەننىڭ تۆشۈكىگە يەتتە پاي ئوقنى ئېتىپ كىرگۈزىۋەتكىنى ۋە قارا بوسۇق بىلەن ئايالىنىڭ (ئىسمى ئېسىمدە قالماپتۇ) ئېيىتشقان قوشاقلىرى، خامۇش ماڭقا، ئەمەت كۈرۈك دىگەن ئىسىملار بوپتۇ. دادام بۇ رومانلارنى زوق-شۇق بىلەن ئوقۇپ چىققان، ئاغىنىلىرى بىلەن ئولتۇرۇپ مۇشۇ رومانلارنىڭلا گېپىنى قىلىدىغان، لېكىن ئۆردەككە سۇ يۇقمىغاندەك ماڭا ئۇلارنىڭ بىرىمۇ يۇقماپتۇ. ئەمدى بارمايمەن دىگەن ئىشەك تۈگمەنگە يەتتە قېتىم بېرىپتۇ، دىگەندەك كىتابخانىدا دادامنىڭ ئورنىدا ئىشلەپ قالسام بولىدۇ. -دادا، قانداق كىتاب ياخشى كىتاب؟ -دەپ سورىدىم. دادام ماڭا بىر پەس قاراپ تۇرىۋەتكەندىن كېيىن ئۇھ تارتىپ قويدى. دادام مەندەك كىتاب ئوقۇمايدىغان، ساۋاتى بولسىمۇ، بىلىمى بولمىغان قىزىدىن ئۈمىدسىزلەندى، لېكىن چاندۇرمىدى. -بالام، ئەمدى ئالىي مەكتەپتە ئوقۇمىدىڭ. كىتابخانا ئاچقاندىكىن، ئانچە مۇنچە كىتاب ئوقۇپ، بۇ جەھەتتىكى بىلىمىڭنى ئاشۇرغىن. مەن باشتا ھاۋاگۈلنى ياراتماپتىمەن. ئەمدى ئۇ ھازىر ئۆيگە كەلسىلا كىتاب توغىرىلىق پاراڭلىشىدىغان بوپ قالدۇق. ئۇ خېلى كىتاب ئوقۇيدىكەن. ئەخمەتجان بىلەن چوڭ ئاكاڭنىڭ ئايالىغۇ كىيىم دىسە يۈگرۈپ كېلىدىغان، كىتاب دىسە بېشى ئاغرىيدىغانلاردىن ئىكەن. ئامال يوق، بالام كىتاب ئوقى، كىتاب ئۇقى. كىيىنكى يوللىرىڭنىڭ ئېچىلىشى ئۈچۈن كىتاب ئوقۇغىن. -ماقۇل دادا، باشتا نىمە كىتاب ئوقۇسام بولار؟ -ئاۋال ژورناللارنى ئوقۇ، قىزىقساڭ ئاندىن باشقا كىتابلارنى ئوقۇغىن. دادام مەن بىلەن بىللە كەچكىچە ئولتۇردى. ئۇ كۈنى جىق كىتاب ساتالمىدۇق، ئەمما دادام كىرگەن ھەر بىر ئادەم بىلەن ئەھۋاللىشىپ، پاراڭلىشىپ چىقتى. كىرگەنلەرنىڭ كۆپىنچىسى دادامنىڭ كونا چۆپقەتلىرى، كىتابخۇمارلاركەن. دادامنىڭ چىرايىغا قاراپ شۇنداق ھەيران قالدىم. دادام كىتابخانىدىلا ئۆزىنى ئەركىن تۇتسا كىرەك. چاخچاقچى، ئوچۇق-يۇرۇق بولۇپ كەتتى. ئۇلار بىلەن چاخچاقلىشىپ، ھال-ئەھۋالىنى سوراپ، گەپ قىلىپ ھارمايتتى. دادامنى بۇ ھالىنى كۆرۈپ بىر نەرسىلەرنى چۈشەنگەندەك بولدۇم. دادام مەن بىلەن بىر ھەپتىگىچە بىللە ئولتۇرۇپ، كىتاب سېتىشنىڭ ئېپى توغرىسىدا نۇرغۇن پاراڭ قىلىپ بەردى. گەرچە جىق كىتاب ئوقۇمىغان بولساممۇ، بىر ھەپتىدىن بۇيان كىتابلار ماڭا خېلى تونۇش بوپ قالدى. ‹‹شىنجاڭ مەدەنىيىتى ››، ‹‹تارىم ››، ‹‹تەڭرىتاغ ›› دىگەن ژورناللارنىڭ قايسىنىڭ يېڭى سان، قايسىنىڭ كونا سانلىقىنى ئايرىۋالالايدىغان بولدۇم. ھەتتا كىيىنكى كۈنلەردە ئىشقا كەلسەم، كىتابلار مېنى كۈلۈپ قارشى ئېلىۋاتقاندەك، ماڭا تەبەسسۇم قىلىۋاتقاندەك بىلىنىدىغان بولدى. ئەتتىگەندە كېلىپ دۇكاننىڭ ئىچىنى، ئالدىنى تازلايمەن، ئىككى يېنىمدىكى دۇكانلارنىڭ ئالدىنىمۇ تازىلاپ سۇ چېچىپ قويىمەن. ئوڭ تەرىپىمدىكى چەرچىن مال ساتىدىغان ئىگىز بوي، ساقاللىق ئاكىمىز تېخى بەزىدە كىرىپ ژورناللارنى ئېلىپ چىقىپ كىتىپ، ئوقۇپ بولۇپ ئەكىرىپ بىرىدۇ. دۇكاننى تازىلاپ بولۇپ، كىتابلارنى دادامنىڭ قوتاز قۇيرۇقىدىن ياسىۋالغان قاققۇچى بىلەن كىتابلارنى قېقىپ چىقىمەن. ئاندىن كىتابلارنى رەتلەپ، چېچىلىپ كەتكەن ژورناللارنى ئورنىغا قويۇپ، ئاخشامقى ھېساباتنى سېلىشتۇرىمەن. باشتا سودا دىگەندەك ياخشى بولمىدى، لېكىن كىيىن نىمىشقىدۇر، سودام خېلى ئاۋۇپ قالدى. دادام بىرەر ھەپتىدىن كېيىن دۇكانغا ئانچە كەلمىدى. كەلسىمۇ جىق ئولتۇرماي، ئاغىنىلىرىنى ئىزلەپ چىقىپ كىتىدىغان بولدى. دۇكاندىكى بىكارچىلىق مېنى سەل زېرىكتۈرۈپ قويدى. بەزىدە ئالىي مەكتەپكە ئۆتۈپ كەتكەن ساۋاغداشلىرىمنىڭ ئاتا-ئانىلىرىنى كۆرسەممۇ غىققىدە بولۇپ، ئىچىم ئاچچىق بولۇپ قالاتتى. خۇددى كەكرى يۇتىۋالغاندەك، ئۆزۈم تازىلاپ، قايتىدىن كىتابلارنى ئورۇنلاشتۇرغان دۇكانمۇ شۇنچىلىك سۇغۇق، غېرىبانە كۆرۈنەتتى. بىر كۈنى شۇنداق ئولتۇرغىنىمدا ياندىكى دۇكاندىكى ئىگىز، ساقاللىق يىمىت ئاكا كىرىپ كەلدى. -ھە...ماۋۇ ‹‹تارىم››نى ئېلىپ كىردىم. ۋاي نىمە بولدىڭىز؟ غەم بېسىپ ئولتۇرۇپ كىتىپسىزغۇ ؟ -ھېچنىمە بولمىدىم،- دېدىم ئۈستەلنىڭ ئۈستىنى تۈزەشتۈرگەن بولۇپ. -ياق، چوقۇم كۆڭلىڭىز ئازار يەپتۇ، بولمىسا شۇنداق خوشال ئولتۇراتتىڭىز. مەن سەل تۇرىۋالدىم، نىمە دىيىشىمنى بىلمەيتتىم. كۆز ئالدىمغا شۇ ھامان ئىززەت كەلدى. ئۇ كۆزىنى قىسىپ شۇخلۇق بىلەن ‹‹ئەگەر زۆھرە ئىمتىھاندىن ئۆتۈپ ئالىي مەكتەپكە قۇبۇل قىلىنسا ئىككى قۇلىقىمنى كېسىپ بىرىمەن ›› دەۋاتاتتى. راست، مەيلى قانداقلا باھانە كۆرسەتمەي، مەن ئالىي مەكتەپكە بارالمىغاندىم. تېخى ئۇختۇرۇش ئەڭ ئاخىرىدا كەلدى. ھامان ئۇختۇرۇش كەلدى دەپ ماختانغىنىم بىلەن ئۇ كەسىپنىڭ دەرىجىسى ئۆزۈمگە ئايان ئىدى. -ۋۇي، يىغلاپسىزغۇ؟ -يىمىت ئاكا تېخىمۇ جىددىيلىشىپ كەتتى.-بىرسى كۆڭلىڭىزگە ئازار بەردىمۇ؟ يا ھېساباتتىن چاتاق چىقتىمۇ؟ -ياق، -مەن ئەلەم بىلەن بېشىمنى چايقىدىم. ئىچىمنى بىر ئاچچىق سۇيۇقلۇق ئۆرتەپ يۈرىكىمنى قىسىۋاتاتتى. ھۆڭرەپ يىغلىۋىتىشتىن ئۆزۈمنى ئارانلا تۇتىۋالدىم. -ئۇكام، -دېدى ئۇ ئورۇندۇقنى يۆتكەپ ئىشىك ئالدىغا ئېلىپ چىقىپ ئولتۇرىۋىتىپ، ئۇ بۇنداق قىلغاندا ھەم ئۆزىنىڭ دۇكىنىغا كىرىپ چىققانلارنى كۆرەلەيتتى، ھەم مېنىڭ بىلەن پاراڭلىشالايتتى. –ئادەم بېشىغا ھەر كۈنلەر كېلىدۇ. بەلكىم سىزنىڭمۇ ئۆزىڭىزگە چۇشلۇق دەردىڭىز باردۇر. ئەمما دەردنى ئىچىگە يۇتىۋىتىش كىرەك، بولمىسا ئۇ ئادەمنى يەپ بولىدۇ. -ئاكا، سىز ئۆمرىڭىزدە ئوڭۇشسىزلىققا ئۇچىرىغانمۇ ؟-مەن بوغۇلۇپ تۇرۇپ شۇنىلا دىيەلىدىم. چۈنكى ئۇنىڭ دۇكىنىنىڭ سودىسى بەكلا ياخشى ئىدى. كۈنلىگى دۇكىنىدىن ئادەم ئۈزۈلمەيتتى. ھەر كۈنى ئەتتىگەندە توپ ساتقۇچىلار ئۇنىڭ دۇكىنىغا مال توشۇيتتى. كەچلىگى ئۇ ماللار سېتىلىپ تۈگەپ بولاتتى. -ئوڭۇشسىزلىق ؟ ھاھاھا-يىمىت ئاكا بىردىنلا كۈلۈپ كەتتى.-ئۇكام، ئوڭۇشسىزلىق مېنى دەل موشۇ كۈنلەرگە يەتكۈزگەن. مەن ئوڭۇشسىزلىقتىن پىشىپ چىققان. سىز بىلمەيسىز، مەن ئالىي مەكتەپكە ئىمتىھان بىرىدىغان چاغدا دادام قاتتىق ئاغرىپ قالغان، شۇندىن كېيىن دادام مىڭە يىگىلەش كېسلى بولۇپ قالدى. ھازىر ئۆيدە ئېسىنى بىلمەي ياتىدۇ. دادامنى باقمىسام بولمايدۇ. -دادىڭىز ئاغرىقما ؟ -ھەئە، ئاغرىق، بۇرۇن خېلى مېڭىپ، تالاغا چىقالايتتى، ئەمدىلىكتە ياتىدۇ، كىچىك بالىدەك بوپ قالدى. ئۆرۈپ قويساق ئۆرۈلىدۇ. ئاپام مەخسۇس دادامغا قارايدۇ. بۇ گەپلەرنى ئاڭلاپ مېنىڭ غەم-ئەندىشىلىرىم بىردىنلا تارقاپ كەتكەندەك بولدى. يىمىت ئاكامنىڭ دادىسىنىڭ ئالدىدا مېنىڭ غەملىرىم نىمە ئىدى ؟ يىمىت ئاكا ئادەتتە خۇشخۇي، گەپتان ئىدى، لېكىن دادىسى توغىرىلىق سۆزلەۋاتقاندا بىردىنلا غەمكىنلىشىپ قالدى. -ھە، زۆھرە قىز، ئەمدى سىز دەڭە، بايام نىمىشقا تۇتۇلۇپ قالدىڭىز؟ -ھېچنىمە، يىمىت ئاكا، سىزنىڭ غېمىڭىزگە مېنىڭ غېمىم ياماقچىمۇ بولمايدىكەن. دادىڭىزنى دوختۇرخا ئاپىرىپ باقسىڭىز بولمامدۇ؟ -ۋاي سىڭلىم، ئاپارمىغان دوختۇرخانا، كۆرسەتمىگەن موللا،تىۋىپ قالمىدى. مىڭە يىگىلەشكە ئامال يوقكەن. -ھە.... مەن جىمىپ قالدىم. كۆز ئالدىمغا يالغۇز يىگانە ياتقان بىر بوۋاي كېلىۋىدى، تېنىم شۈركىنىپ كەتتى، كۆز ئالدىمغا يەنە ئۇنىڭغا سەكپارە بولۇپ قاراۋاتقان ياشانغان موماي، يىمىت ئاكاملار كەلدى. ئادەمنىڭ بېشىغا كەلمەيدىغان كۈن يوق ...مەن يىمىت ئاكامنى ئۇنداق دەردلەر بىلەن يەنىلا ئۈمىدۋار يۈرىدۇ دەپ ئويلاپمۇ باقماپتىكەنمەن. بايامقى كۆز ياشلىرىم، پىغانلىرىم ئۈچۈن كۈلۈپ قويدۇم. داۋامى بار ...

hilal

	راستىنى دىسەم ئەمدى ھىس قىلدىمكى ئالى مەكتەپتە ئوقۇش بىردىن بىر چىقىش يولى ئەمەسكەن ، ئادەم تىرىشچان بولسىلا يەنىلا ياخشى بىر چىقىش يولى تاپقىلى بولىدىكەن ....داۋامىغا داۋاملىق ساقلاپ قالدۇق ئەمىسە .....

قەھۋە

	بۇنداقمۇ ياخىشى ئەسەر بارلىقىنى بىلمەپتىمەن دېسە... زۆھرەنى سىز دەپلا پەرەز قىلدىم مەن ئايدار.    ئەمما ئالدىراشچىلىقىم تۈگىسە ئالدىرىماي ھەزىم قىلىمەن.

Aydar

	مەن ئالىي مەكتەپلەردە ئوقۇپ باققان ئانچە-مۇنچە.... راست گەپ قىلسام، پىرسۇناژلىرىمنى ‹‹سىز ئۆزىڭىز ›› دەۋالسا ماڭا يامان ئۇۋال بوپ كېتىدۇ جۇمۇ...

مەرۋەرى

	Aydar يوللانغان ۋاقتى  2011-يىلى 11-ئاينىڭ 22-كۈنى 04:44 مەن ئالىي مەكتەپلەردە ئوقۇپ باققان ئانچە-مۇنچە.... راست  ... ئانچە- مۇنچىسى توققۇز يىل بولسا، مانداراق بېسىپ ئوقۇغىنى قانچە يىل بولار دەيمەن، بۇ ئايدارىمنىڭ، ئەسەرلىرىڭىز بىزگە يارىغاچقا ، چىنلىق ۋە ھەقىقىي تۇرمۇش تەسۋېرلىرى جايىدا بولغاچقا شۇ سىزمىكى دەپ قالىدىكەنمىز، ئۇۋال بولمايدۇ

Aydar

	رەھمەت مەرۋەرى خەلقىم.....

Aydar

	شۇ ئارىدا ئۆكتەبىر بايرىمى بولۇپ، ئوقۇشقا كەتكەن بالىلار دەم ئېلىشقا كەلدى. ئۇ كۈنلىرى مېنىڭ دۇكاننى ئاچقۇم كەلمىدى. ئەمما دادامغا دىيەلمىدىم. دادام ئۇنداق مىس-مىس، يىغلاڭغۇلۇقنى كۆتىرەلمەيدىغان، قەيسەر ئادەم ئىدى. ئۇنىڭغا بىرەر ئىشنى بىجىرەلمەسلىك توغرىسىدىكى سەۋەبنى دىيىشكە قەتئىي بولمايتتى. ئەگەر دەپ سالدىڭىزمۇ بولدى، كۆزلىرى چەكچىيىپ(( ئەزەلدىن يوغان كۆزلەر)، ئېقى يۇغىناپ، يۈزىدىكى باشقا ئەزالار يوقاپ كېتىپ پەقەت بىر جۈپ چەكچەيگەن كۆزلا قالغاندەك كۆرۈنەتتى. دادام بىر دەم چەكچەيگەندىن كېيىن ئوغۇللار بولسا قاتتىق ۋاقىرايتتى، ئاپام، مەن ۋە كېلىنلەرگە بولسا ھومىيىپ ئولتۇرۇپ جاندىن ئۆتكۈدەك سېسىق گەپتىن ئىككىنى قىلاتتى. ئۇ سېسىق گەپنى ئاڭلىغاندىن كۆرە تىرناق بىلەن بولسىمۇ قۇدۇق كولىغان ياكى جان چىقىپ كەتسىمۇ تاپشۇرغان ۋەزىپىنى ئورۇندىغان ياخشى ئىدى. شۇڭا دادامنىڭ ئالدىغا كېلىپ ‹‹دۇكاننى سەن بىر نەچچە كۈن ئېچىپ تۇرامسەن ››دەي دەپ بولۇپ نەچچە قېتىم كەينىمگە ياندىم. ئىشىكتىن بوينۇمنى باغلىغاندەك چىقىپ، سۆرىلىپ دۇكان تەرەپكە ماڭدىم. دۇكان يەنىلا ئۆز ئورنىدا، قارىداپ كەتكەن ۋىۋىسكا، دات باساي دىگەن تۆمۈر ئىشىك، ئىچىدە سىرلىرى چۈشۈپ كەتكەن ياغاچ ئىشىك... بېرىپ ئىشىكلەرنى ئېچىپ، دۇكانغا كىردىم. نەچچە كۈندىن بۇيان كەيپىياتىم ئوڭشىلىپ قالغان ئىدى. لېكىن بۈگۈن يەنە جايىدا ئەمەس. دۇكاننى قولۇمنىڭ ئۇچىدا تۈزەشتۈرۈپ قويۇپ، ھارغىن قىياپەتتە ئولتۇردۇم. ئۇ بىر كۈن جىمجىت ئۆتۈپ كەتتى، لېكىن ئەتىسى كىتابخانىغا ئالىيە كىرىپ كېلىپ، ئارامىمنى بۇزدى. ئۇ شىنجاڭ ئۇنۋېرستىنىڭ ماتىماتىكا فاكولتىتىغا ئۆتكەن ئىدى. -ۋاييەي ئاداش،خوجايىن بوپ كەتتىم دىگىنە، -ئۇ كىرىپلا ئەتراپقا قاراشقا باشلىدى. مەن پۈتۈن زېھنىم بىلەن ژورناللارنى تىزىۋاتاتتىم. ئۇنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلاپلا قوللىرىم تىتىرەپ، قولۇمدىكى ژورنال چۈشۈپ كەتكىلى تاس قالدى. لېكىن ئۆزۈمنى تېزلا ئوڭشىۋالدىم، ئالىيە مېنىڭ تاتىرىپ كەتكەن چىرايىمنى كۆرسە بولمايدۇ، ھەرگىز بولمايدۇ. -ۋاي جېنىم ئادىشىم، گەپ قىلما، ئەسلى سىلەردەك سىتۇدنىت بولغۇم بار ئىدى. تەييارلىقمۇ قىلىپ بولغان، لېكىن دادام كىتابخانىنى ئاچقان بولساڭ، مەكتەپ پۈتتۈرۈپ كەلسەڭمۇ خىزمەت بارمۇ-يوقمۇ ؟ دەپ تۇرىۋالدى. ئامالسىز كىتابخانا ئېچىپ ئولتۇرۇپتىمەن. قاچان كەلدىڭ؟ بەلكىم ئالىيە بۇ گەپنى دۈشمەنلىك نەزىرى بىلەن دىمىگەندۇ، ئەمما مېنىڭ گېپىم ئۇنى بىر قىسما قىلىپ قويدى. -تۆنۈگۈن ئەتتىگەن كەلدىم ئادىشىم. قانداق ئەھۋالىڭ؟ -يامان ئەمەس. ئورۇقلاپ كىتىپسەنغۇ؟ -ۋاي شۇ ھەربى مەشىق قىلدۇق دىگىنە.... ئۇنىڭ ‹‹ دىگىنە ›› دىيىشلىرىدىن كۈلۈپ كەتتىم ئىچىمدە. بىز بۇ يەردە ھەرگىز ‹‹دىگىنە ›› دەپ ئولتۇرمايمىز. ‹‹دىسىنا ›› دەيمىز. ئۇنىڭ تەلەپپۇزى ئۆزگىرىپ ئۈرۈمچىلىكلەردەك بوپ كىتىپتۇ. -ھە ياخشى بوپتۇ ئاداش، ئورۇقلاپ كەتمە، ئۆزۈڭگە دىققەت قىل. -مەن بىرەر كىتاب ئالاي دىگەن، ياخشىراق كىتاب بارمىدۇ ؟ -نىمە كىتاب ؟ - بايرامدا ئوقۇي دەيمەن. بىكار ئولتۇرساممۇ بولماس. -ئاران كەلگەندە دەم ئالماي، قانداقراق كىتاب ئالىسەن ؟ -‹‹ئۆتكەن كۈنلەر ›› بارمىدۇ؟ -ھە...-مەن كىتابلار ئارىسىغا قاراشتۇرۇپ، باقتىم، ئۆتكەن كۈنىلا ئۇ كىتابنى سۈرتۈپ تازىلاپ كىتاب جاھازىسىغا ئالغان ئىدىم. -كونا كىتابقۇ ئۇ؟ قانداق بوپ ئوقۇغۇڭ كەلدى؟ ئالىيە ماڭا قاراپ ۋىللىدە قىزاردى ۋە چاندۇرمايلا : -بىزنىڭ سىنىپتا بىر قېتىم گېپى بولغان، شۇڭا... ئۇنىڭ ئاۋازى پەسلەپ كەتتى. مەن كونا كىتابلار جاھازىسىدىن ‹‹ئۆتكەن كۈنلەر ››نى ئېلىپ ئالىيەگە سۇندۇم. ئالىيە كىتابنى ئېلىپ يېڭى بىلەن كىتابنىڭ مۇقاۋىسىنى ئاۋايلاپ سۈرتتى ۋە شۇ ھامان يەنە قىزىرىپ كەتتى. -ئاداش، ‹‹ئۆتكەن كۈنلەر ››نىڭ ئوتى تۇتاشقان ئوخشىمامدۇ؟ قىزىرىپ كەتتىڭغۇ؟ -ياقەي، سىنىپىمىزدا ئاتابىك ئىسىملىك بىر بالا بار ئىكەن. ئىسمىڭىز چىرايلىقكەن دىسەم، ئۇ ئاپام ‹‹ئۆتكەن كۈنلەر ››نى ئۆزبىكچىسىنى ئوقۇپ قويۇپتىكەن، دىگەنتى. ئوقۇپ باقاي دەيمەن. -ھە....ئۇ كىتابنى مەنمۇ ئوقۇپ باقماپتىكەنمەن. ئەمىسە بىللە ئوقۇيلى. ما يەردە يەنە بىرى باركەن. كىتىدىغان كۈنۈڭ كەلگىن، ئالمىساڭمۇ ، ئوقۇپ بولۇپ قايتۇرۇپ بەرگىن. كۆڭلۈم بىردىنلا كەڭلىشىپ قالغاندەك بولدى. ئالىيەنىڭ كىتابخانىغا ئالىي مەكتەپتە ئوقۇۋاتقىنىنى كۆز-كۆز قىلغىلى كەلمىگىنىنى بىلگەندىن كېيىن خاتىرجەم بولدۇم. ئالىيە مەن بىلەن پاراڭلاشسىمۇ، لېكىن ئەس يادى كىتابتا ئىدى. شۇڭا ئۇنى ئارتۇقچە زورلىماي قويۇپ بەردىم. -ئاداش، بۇ كىتابنى مەن خاتىرە قىلىپ ساقلاپ قوياي دەيمەن. شۇڭا پۇلنى ئەڭ ياخشىسى ئالغىن.-ئالىيە ماڭار چېغىدا قولۇمغا كىتابنىڭ پۇلىنى تۇتقۇزۇپ قويۇپ چىقىپ كەتتى. ئالىيەنىڭ ئۇزاۋاتقان قارىسىغا قاراپ بىر ھازا تۇرۇپ كەتتىم. ئۇ كۈزنىڭ يارىشىقى قىلىپ ئۇزۇن يەڭ سۆسۈنرەڭ كۆينەڭ كەيگەن، بوغۇۋالغان چاچلىرى كۈز شاماللىرىدا يەلپۈنۈپ تۇراتتى. ئۇ ئالدىمىزدىكى دوقمۇشتا سەل توختاپ كىتابنى ئېچىپ قاراپ باقتى ۋە باغرىغا بېسىپ قايرىلىپ كەتتى. بايرام تېنىچ ئامان ئۆتۈپ كەتتى. ساۋاغداشلار يىغىلىشىغىمۇ بارمىدىم. ھېلىمۇ ياخشى ئىززەت ئىچكىرىدە ئوقۇپ قاپتىكەن، ئەگەر شىنجاڭدا ئوقۇپ بايرامدا قايتقان بولسا، كىتابخانىغا كېلىپ قانچىلىك مازاق قىلاتتىكىن. بايرام بولۇشى بىلەن تەڭ كىتابلارنىڭ بازىرىمۇ يامان ئەمەس چىقىپ قالدى. نۇرغۇن كىتابلار سېتىلىپ قايتا زاكاس قىلغۇزدۇم. كىتابلارنىڭ تېز سېتىلىشى روھىمنى خېلى كۆتىرىپ قويدى. كىتابلارغا قايتىدىن قىزىقتىم، دۇكاندا ئادەم بولمىسىلا كىتاب ئوقۇيدىغان، ئۆيگىمۇ كىتاب ئەكىتىپ ئوقۇيدىغان بوپ قالدىم. باشتا ھېكايىلەرگە، قىسقا تەرجىمىلەرگە قىزىقتىم، ئاندىن پوۋسىتلارنى ئوقۇدۇم، كېيىن ھەتتا رومانمۇ ئوقۇدۇم. بىر كۈنى ئۆيگە قايتىپ كېلىپ كىتاب ئوقۇپ ئولتۇرۇپ كىتىپتىمەن، دادامنىڭ تالادىن قاچان كىرگىنىنىمۇ، قېشىمغا كېلىپ قاراپ تۇرغىنىنىمۇ تۇيماپتىمەن. ئونىنچى ئاينىڭ ئاخىرى بولغاچقا، كۈز شاماللىرى دۈمبىلەرنى قورۇيتتى. بىر چاغدا سەل مۇزلىغاندەك بولدۇم، لېكىن تېزلا بىرسى ئۈستۈمگە چاپان ئارتىپ قويدى. قارىسام دادام ماڭا مەمنۇنلۇق بىلەن قاراپ تۇرۇپتۇ. -ھە..مېنىڭ بالام كىتاب ئوقۇيدىغان بوپتۇ...ياخشى..ياخشى ..نىمە كىتاب ئوقۇۋاتىسەن؟ -‹‹ئىزدىنىش ››نى ئوقۇۋاتىمەن. -ياخشى بوپتۇ...بەلەن بوپتۇ....‹‹ئىزدىنىش››ئۇيغۇر ياشلىرىنىڭ قىبلىنامىسى بولۇشقا مۇناسىپ...قىزىم مەكتەپتە ئوقۇيالمىدىم دەپ ئۇھسىنما. مەن ساڭا بىر ئالىي مەكتەپنى بەردىم. ئاشۇ مەكتەپ ئىچىدە چىقىش يولۇڭنى تاپقىن. بۇ روماندىكى ۋەقەلىكلەرگە ئەمەس، ئەلانىڭ ئىزدىنىش روھىغا قىزىققىن. دادام بىلەن خېلى ئۇزۇن پاراڭلاشتۇق. داداممۇ روماندىكى ئەلانىڭ زاماندىشى ئىدى. ئۇ ماڭا جىق گەپلەرنى قىلىپ بەردى. پاراڭ ئارىلىقىدا دادامنىڭ خوشخۇي، پاراڭچى يەنە بىر تەرىپىنى كۆرگەندەك بولدۇم. دادام كىتاب دىسە جېنىنى بىرىدىغان دەرىجىدىكى ئادەمكەن، لېكىن ئۆيدە كىتاب ئوقۇيدىغان، كىتاب توغىرىسىدا پاراڭلىشىدىغان ئادەم بولمىغانلىقى تۈپەيلى ئىچى سىقىلىپ ئۆتۈپتىكەن. ئەمدى مەن سەل-پەل كىتاب ئوقۇپ ئۇنىڭغا ياندىشالىغۇدەك بولغىنىمدىن بەكلا پەخىرلەندىم. شۇنداق قىلىپ سادەتنىڭ تويىنىمۇ ئوينىۋەتتۇق، ئۇنىڭ بىلەن ئۈچ يىل بىرگە ئوقۇپ ئۆيىنىڭ قەيەردىلىكىنى بىلمەيدىكەنمەن. ھەلىمەلەر بىلەن تويىغا بارىمىز دەپ ئەگرى-بۈگرى كوچىلار بىلەن خېلى مېڭىپ، شەھەرنىڭ سىرتىدىكى شەھەر بىلەن يېزا تۇتاشقان جىگدە ئاۋات دىگەن مەھەللىگە كەلدۇق. ئۇلارنىڭ ئۆيى مەھەللىنىڭ چېتىدە، مازارلىققا يېقىن بىر يەردىكەن. سادەتنىڭ ئۆيىگە كىرىپلا ھەيران قالدىم. خۇددى ‹‹توختامۇشتەك، توختامۇشتەك توققۇز بالىكەن ››دىگەندەك سادەتكە ئوخشايدىغان، ئەمما ياش پەرقى بار يەتتە قىز باركەن. ئۇلار سادەتنىڭ تويىغا جىددى تەييارلىق قىلىۋىتىپتۇ. ئۇلارنىڭ ئارىسىدا كىرىپ-چىقىپ يۈرگەن چىرايى سادەتكە ئوخشايدىغان ئاق يۈزلۈك، مۇلايىم چىراي بىر بالىنى سادەت ئاكام دەپ تۇنۇشتۇردى. ھەممەيلەن قورۇنغان ھالدا ئۇنىڭغا سالام قىلدۇق. ئۇ ئاكاشمۇ بىز بىلەن سالاملىشىپ بولۇپلا چىقىپ كەتتى.

hilal

	كىتاپ دىگەن ياخشى نەرسىتى ..... نىمىشقىدۇر تازا ئوقۇش خوش ياقماس بوپ قالدى ماڭا ..... بۇرۇن مەنمۇ بىر كىتاپ باشلىسام ئوقۇپ بولمىغۇچە ئاش - ناندىنمۇ قالاتتىم .....  ئوقۇڭ قىزچاق ئوقۇڭ ، بىز سىزنىڭ ھىكايىڭىزنى ئوقۇپ قايتىدىن مەدەت ئالايلى ......

hilal

	ئايدار ھەدە ، يىل ئۆرۈلۈپمۇ بوپتۇ ، بۇ پوۋىستنى داۋاملاشتۇرايمۇ دىمەيسىزغۇ ................